کرمچاله را مانند میان‌بری میان دو جای جهان تصور می‌کنند. برای فهم ساده، یک کاغذ را تا کنید و نقطه‌ای را در دو لبهٔ آن در نظر بگیرید: رفتن از یک لبه به دیگری از تونلی که کاغذ را سوراخ کند، کوتاه‌تر از کشیدن مسیر روی صفحه است.
کرمچاله از کجا آمد؟
در سال ۱۹۳۵ آلبرت اینشتین و ناتان روزن راه‌حلی در نسبیت عام یافتند که دو ناحیهٔ فضا را با پلی به هم وصل میکند؛ این پل به «پل اینشتین–روزن» مشهور شد. نام «کرمچاله» را فیزیک‌دان جان ویلر در ۱۹۵۷ ساخت. این راه‌حل‌ها در اصل از ریاضیات سیاه‌چاله‌های ایستا برمی‌آمدند.
آیا کرمچاله واقعی است؟
تا سال ۲۰۲۵ هیچ مشاهده‌ای کرمچاله را تأیید نکرده است. بیشتر راه‌حل‌ها ناپایدارند: تونل پیش از آن که چیزی از آن بگذرد فرو می‌ریزد. در ۱۹۸۸ مایکل مریس و کیپ ثورن نشان دادند کرم‌چالهٔ عبورپذیر به مادهای با چگالی انرژی منفی («مادهٔ عجیب») نیاز دارد. هنوز معلوم نیست چنین مادهای در مقیاس بزرگ وجود دارد یا نه.
کرمچاله و سفر در زمان
اگر کرمچالهای عبورپذیر وجود داشت، می‌شد با جابه‌جایی یکی از دهانه‌هایش، به دلیل اتساع زمان، پلی میان دو زمان ساخت و از نظر تئوری سفر به گذشته را ممکن کرد. این تصور پارادوکس‌هایی دارد و بسیاری از فیزیک‌دان‌ها گمان می‌کنند قوانین طبیعت جلوی آن را می‌گیرند.
پرسش‌های رایج
### کرمچاله چیست؟
کرمچاله تونلی فرضی در فضا-زمان است که دو نقطهٔ دور از هم در جهان یا حتی دو زمان را به هم وصل میکند.
### آیا کرمچاله وجود دارد؟
تا سال ۲۰۲۵ هیچ کرمچالهای رصد نشده و وجودش فقط یک امکان نظری است.
### آیا میشود از کرمچاله گذشت؟
بر پایهٔ محاسبهها، گذر از کرمچاله به مادهای با چگالی انرژی منفی نیاز دارد که تا کنون در مقیاس لازم شناخته نشده است.
### کرمچاله با سیاهچاله چه فرقی دارد؟
سیاهچاله ناحیهای است که چیزی از آن نمیگریزد و رصد شده است، اما کرمچاله تونلی فرضی با دو دهانه است.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۲۹ مرداد ۱۴۰۵کرمچالههاکرمچاله ساختاری فرضی است که دو نقطهٔ دور از هم در فضا-زمان را به هم وصل میکند. این مفهوم بر پایهٔ یک جواب ویژه از معادلات میدان اینشتین است و با نسبیت عام سازگار است.
- ۱۶ فروردین ۱۴۰۴کرمچالهها دیده نشدهاندکرمچالهها ساختارهایی فرضیاند که بر پایهٔ جواب ویژهای از معادلههای میدان اینشتین با نسبیت عام سازگارند؛ وجودشان تاکنون ثابت نشده است.
- ۲۵ شهریور ۱۴۰۳کرم‌چالهٔ فرضیکرمچالهها ساختارهایی فرضیاند که نقطههای دور از هم در فضا-زمان را به هم وصل می‌کنند؛ وجودشان ثابت نشده است.
- ۲۱ شهریور ۱۴۰۳کرمچاله چیستکرمچاله تونلی فرضی در فضا-زمان است که طبق نسبیت عام می‌تواند دو نقطهٔ دور را به هم وصل کند.
- ۱ شهریور ۱۴۰۳کرمچاله و نسبیت عاممعادلههای نسبیت عام وجود کرمچالهها را، بهصورت میانبرهای فرضی در فضا-زمان، ممکن میدانند؛ هنوز هیچکدام دیده نشده است.
- ۱ دی ۱۴۰۲کرمچالهکرمچاله گذرگاهی نظری در فضا-زمان است که معادلههای نسبیت عام وجودش را ممکن میدانند. هنوز هیچ شاهد رصدی برایش نداریم و پایدار بودن آن و سفر از آن فرضی است.