صورتهای فلکیCetus
صورت فلکی قیطس
قیطس صورت فلکی بسیار بزرگ ولی کمنوری در آسمان پاییز است که در جنوب حوت و حمل و در بخش آبهای آسمان جا دارد. نام آن را معمولاً «نهنگ» ترجمه میکنند، ولی در اسطوره هیولایی دریایی است. در آن ستارهٔ متغیر مشهور میرا هست که نورش در دورهای نزدیک به یک سال از حد نامرئی تا ستارهای قابلدیدن با چشم غیرمسلح تغییر میکند. ذنب قیطس و منخر از ستارههای نسبتاً پرنور آناند.
- در صورالکواکب صوفی: القیطس
- نامهای دیگر: نهنگ
- بهترین زمان دیدن
- شبهای آذر، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۱٬۲۳۲ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۴ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۱۱۰ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۲۵° جنوبی تا ۱۰° شمالی
ستارهها
پرنورترین ستارههای قیطس
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را میبیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| Diphda | β Ceti | ۲٫۰۴ |
| منخر (Menkar) | α Ceti | ۲٫۵۴ |
| Dheneb | η Ceti | ۳٫۴۶ |
| Kaffaljidhma | γ Ceti | ۳٫۴۷ |
| — | τ Ceti | ۳٫۴۹ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در قیطس
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M77کهکشانقدر ۸٫۸
داستان نام
در اسطورههای یونانی، قیطس هیولای دریاییای بود که پوزئیدون برای کیفر دادن به کاسیوپیا فرستاد، چون او گفته بود دخترش آندرومدا از پریهای دریایی زیباتر است. کشور قیفاووس را ویران میکرد تا آنکه آندرومدا را برای قربانی به صخرهای بستند و پرسئوس او را رهانید و هیولا را کشت. عبدالرحمان صوفی در «صور الکواکب الثابته» این صورت را «القیطس» نامیده است. نام فارسی ترجمهٔ همین نام است و نهنگ تعبیری رایج برای آن است.
چطور پیدایش کنیم
قیطس را در شبهای آذر در جنوب آسمان جستوجو کنید. زیر «چهارضلعی اسب بالدار»، در جنوب حوت و حمل، قرار دارد. سرش با ستارهٔ منخر نزدیک خوشهٔ پروین است و دمش با ستارهٔ ذنب قیطس، پرنورترین ستارهٔ آن، به سمت غرب و پایینتر. چون بیشتر ستارههایش کمنورند، نقشهٔ آسمان و آسمان تاریک لازم است.
پرسشهای رایج
ستارهٔ میرا چیست؟
میرا ستارهای متغیر در صورت فلکی قیطس است. نامش به معنی «شگفتانگیز» است، چون نورش در دورهای نزدیک به یک سال از حد نامرئی تا ستارهای قابلدیدن با چشم غیرمسلح تغییر میکند. دیوید فابریسیوس، ستارهشناس آلمانی، در سال ۱۵۹۶ میلادی آن را پیدا کرد.
قیطس همان نهنگ است؟
قیطس را معمولاً «نهنگ» ترجمه میکنند ولی در اسطورهٔ یونانی هیولایی دریایی بود که به دستور پوزئیدون به کشور قیفاووس حمله کرد. عبدالرحمان صوفی در «صور الکواکب الثابته» آن را «القیطس» نامیده است و نام فارسی از همین است. نام آن از ستارهشناسی یونانی به ستارهشناسان عرب و ایرانی رسیده است.
قیطس از ایران دیده میشود؟
بله، از سراسر ایران دیده میشود و بهترین زمانش شبهای آذر است که در جنوب آسمان بالا میآید. ستارههایش کمنورند و صورت بسیار بزرگ است، پس باید آسمان تاریک و نقشهٔ آسمان همراه داشته باشید. چون ستارههای آن کمنورند و صورت بزرگ است، برای پیدا کردنش به شبی تاریک نیاز دارید.
همفصل
در همین شبها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: ایلام، ۶٫۷ میلیمتر در میانگین استان.
دانشمندان ایرانی · یادگیری ماشین و مدلهای احتمالاتیزوبین قهرمانیاو و توماس گریفیثس در مقالهٔ ۲۰۰۵، «فرایند بوفهٔ هندی» را معرفی کردند: مدلی احتمالاتی که میتواند ویژگیهای پنهان دادهها را بیامو…
جاندار شگفتشقایق دریایی نوکحبابیاین شقایق دریایی دو شکل رشد دارد و شکلش به جایی بستگی دارد که در ستون آب زندگی میکند. در یکی از این شکلها، نوک شاخکهایش حبابما…
زیر میکروسکوپشکلاتاین تصویر، شکلاتی را نشان میدهد که در بعضی نمونههای آن حبابهای ریز هوا ایجاد شده است. ذرات شکر و حبابها زیر میکروسکوپ دیده می…

