واژه‌نامه · زمین
نقطهٔ شبنم dew point
نقطهٔ شبنم دمایی است که هوا با سردشدن در فشار و رطوبت ویژهٔ ثابت، در آن نسبت به آب مایع به اشباع می‌رسد.
روی شیشهٔ سرد قطره می‌نشیند، در حالی که دماسنج اتاق هنوز هوای گرم‌تری را نشان میدهد. تناقضی در کار نیست: دمای سطح شیشه با دمای هوای دور از آن یکسان نیست. هوای مجاور سطح سرد می‌شود و اگر به شرایط اشباع برسد، بخشی از بخار آب میتواند به قطره تبدیل شود.
در نمونهٔ آموزشی ادارهٔ هواشناسی بریتانیا، نقطهٔ شبنم مثبت ۲ درجهٔ سلسیوس و دمای سطح مثبت ۱ درجهٔ سلسیوس است؛ این نمونه شرایط تشکیل شبنم را نشان میدهد. عددها گزارش یک شب مشخص در ایران نیستند. برای سنجیدن احتمال خیس‌شدن سطح، باید دمای خود سطح را با نقطهٔ شبنم هوای اطراف مقایسه کرد.
در تعریف نقطهٔ شبنم، سردکردن هوا با فشار و رطوبت ویژهٔ ثابت در نظر گرفته می‌شود؛ رطوبت ویژه نسبت جرم بخار آب به جرم هوای مرطوب است. نقطهٔ شبنم دماست، نه درصد، و با دمای فعلی هوا فرق دارد. هنگام بررسی یخ روی سطح نیز باید مسیر تشکیل را شناخت: تبدیل مستقیم بخار به یخ با یخ‌زدن قطرهٔ مایع یک فرایند نیست.
در فلک‌بین ببینید
پرسش‌های رایج
نقطهٔ شبنم با دمای هوا چه تفاوتی دارد؟
نقطهٔ شبنم دمای رسیدن هوا به اشباع نسبت به آب مایع، هنگام سردکردن با فشار و رطوبت ویژهٔ ثابت است. دمای هوا وضعیت حرارتی فعلی آن را نشان میدهد. این دو در حالت اشباع برابر میشوند؛ در هوای اشباعنشده، دمای هوا بالاتر است. بنابراین گزارش نقطهٔ شبنم جای اندازهگیری دمای هوا را نمیگیرد.
آیا برای تشکیل شبنم باید دمای هوای گزارششده هم پایین بیاید؟
تشکیل شبنم به سردشدن سطح و هوای مجاور آن نسبت به نقطهٔ شبنم محلی وابسته است، نه الزاماً افت همزمان دمای گزارششدهٔ ایستگاه. شیشه یا برگ میتواند از هوای پیرامون سردتر شود و محل میعان باشد. برای تفسیر قطرههای روی سطح، دمای همان سطح و رطوبت هوای مجاور مهماند؛ یک دماسنج دورتر تمام این تفاوتها را نشان نمیدهد.
نام‌های دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلک‌بین: نقطهٔ شبنم.
- دمای نقطهٔ شبنم رایجکاربرد منبع پیوست؛ مصوب بودن ادعا نمی‌شود.
