واژه‌نامه · زمین
قفسهٔ یخی ice shelf
قفسهٔ یخی پهنهٔ ضخیم یخ شناور و متصل به خشکی است که معمولاً از پیشروی یخچال طبیعی یا یخسار به دریا پدید میآید.
اگر یخ از قبل روی آب شناور است، چرا شکستن آن میتواند برای ساحل‌های دوردست مهم باشد؟ قفسهٔ یخی به یخ‌های پشت سر خود متصل است و میتواند در برابر حرکت آن‌ها مقاومت کند. این مهار، خروج یخِ متکی به بستر را کند می‌کند؛ ضعیف‌شدن قفسه ممکن است راه را برای ورود سریع‌تر آن یخ به دریا باز کند.
در تصویر، قفسهٔ یخی گاهی شبیه سطحی نازک و سفید دیده میشود، اما ضخامت آن میتواند بسیار بیشتر از انتظار باشد. مرکز ملی داده‌های برف و یخ آمریکا در توضیح آموزشی خود بازهٔ حدود ۵۰ تا ۶۰۰ متر را برای ضخامت قفسهها آورده است. این بازه مقیاس پدیده را نشان می‌دهد و مرز قطعی تعریف همهٔ قفسه‌های یخی نیست.
برای فهم خبر جداشدن یک قطعه، باید میان یخ شناور و یخِ خشکی فرق گذاشت. ذوب بخش شناور اثر مستقیم ناچیزی بر سطح دریا دارد؛ پیامد مهم دیگر، تغییر جریان یخ پشت آن است. جداشدن یک کوه یخ نیز به‌تنهایی به معنی فروپاشی کامل قفسه نیست.
پرسش‌های رایج
آیا قفسهٔ یخی از یخزدن آب دریا ساخته میشود؟
قفسهٔ یخی را نباید با دریایخ یکی گرفت؛ دریایخ مستقیماً از انجماد آب دریا پدید میآید. بسیاری از قفسهها ادامهٔ شناور یخچال طبیعی یا یخسار هستند. بااینحال، انباشت برف و یخ ساحلی هم میتواند در شکلگیری بعضی قفسهها سهم داشته باشد؛ بنابراین منشأ همهٔ قفسهها را نمیتوان به یک مسیر محدود کرد.
آیا ذوب قفسهٔ یخی سطح دریا را بالا میبرد؟
ذوب قفسهٔ یخیِ شناور در مقایسه با ورود یخِ خشکی، اثر مستقیم ناچیزی بر سطح دریا دارد، چون یخ شناور پیشتر آب را جابهجا کرده است. اما کاهش مهار قفسه میتواند حرکت یخِ پشت آن را تندتر کند و از این راه سطح دریا را بالا ببرد؛ شدت این اثر به شرایط هر سامانه بستگی دارد.
نام‌های دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلک‌بین: قفسهٔ یخی.
- رف‌یخ مصوب فرهنگستانرَف‌یخ مصوب علوم جو؛ قفسهٔ یخی با شاهد کاربرد علمی و درخواست مقاله‌ها اصلی ماند؛ حرکت کوتاه در نمایش نرمال شد.
