واژهنامه · نجوم و اخترفیزیک
نپتون کوچک mini-Neptune
نپتون کوچک سیارهٔ فراخورشیدیای بزرگتر از زمین و کوچکتر از نپتون است که هستهٔ سنگی یا یخیاش را پوشش ضخیمی از هیدروژن و هلیوم فراگرفته است.
نپتونهای کوچک، همراه ابرزمینها، رایجترین سیارههاییاند که تلسکوپ فضایی کپلر دور ستارگان دیگر یافت؛ با این همه منظومهٔ شمسی حتی یکی از آنها ندارد. شعاع این سیارهها معمولاً میان حدود ۲ تا ۴ برابر شعاع زمین است.
چگالی کمشان نشان میدهد که بخش بزرگی از حجمشان جوی ضخیم از هیدروژن و هلیوم است، شاید با لایهای از آب یا یخهای داغ زیر آن. فشار و دمای زیر چنین جوی آنقدر بالاست که سطحی مثل سطح زمین در کار نیست.
نمونهٔ مشهورش K2-18 b است، سیارهای در کمربند حیات یک کوتولهٔ سرخ که تلسکوپ فضایی جیمز وب در سال ۲۰۲۳ در جو آن متان و دیاکسید کربن یافت. با ابرزمین اشتباه نگیرید: مرز این دو بیشتر به جو بستگی دارد تا به اندازه.
در فلکبین ببینید
پرسشهای رایج
چرا منظومهٔ شمسی نپتون کوچک ندارد؟
نپتون کوچک در کهکشان سیارهٔ رایجی است، ولی منظومهٔ شمسی هیچ سیارهای با اندازهای میان زمین و نپتون ندارد: بزرگترین سیارهٔ زمینسان خود زمین است و دو غول یخی، اورانوس و نپتون، شعاعی نزدیک ۴ برابر زمین دارند. اخترشناسان هنوز دلیلش را نمیدانند؛ یکی از گمانها این است که مشتریِ زودشکلگرفته جلوی رسیدن مادهٔ کافی به بخش درونی منظومه را گرفته و نگذاشته چنین سیارهای ساخته شود.
آیا روی نپتون کوچک ممکن است حیات باشد؟
نپتون کوچک سطح سنگی آشکاری ندارد و زیر جو ضخیم هیدروژنیاش فشار و دما برای زندگی شناختهشده بسیار بالاست. برخی پژوهشگران پیشنهاد کردهاند که بعضی نپتونهای کوچک ممکن است اقیانوسی گرم زیر جوی نازکتر داشته باشند و سیارهٔ K2-18 b نامزد مشهور این فرضیه است؛ ولی تاکنون هیچ نشانهٔ تأییدشدهای از حیات روی هیچ سیارهٔ فراخورشیدی دیده نشده است.
نپتون کوچک با ابرزمین چه فرقی دارد؟
ابرزمین و نپتون کوچک هر دو سیارههایی میان اندازهٔ زمین و نپتوناند، ولی ابرزمین بیشتر سنگی است و نپتون کوچک پوشش ضخیمی از هیدروژن و هلیوم دارد. در آمار سیارههای فراخورشیدی، سیارههایی با شعاع حدود ۱٫۵ تا ۲ برابر زمین کمیاباند و این شکاف تقریباً مرز دو گروه است: سیارههای کوچکتر بیشتر ابرزمیناند و بزرگترها بیشتر نپتون کوچک.
نامهای دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلکبین: نپتون کوچک.
- مینینپتون رایجعنوان ویکیپدیای فارسی
- کوتولهٔ گازی رایجنام دوم در سرآغاز ویکیپدیا (gas dwarf)؛ کمکاربرد







