رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینمفهوم

شکل زمین Figure of the Earth

شکل زمین تقریباً یک کره است که در اثر چرخش در قطب‌ها کمی تخت و در استوا برآمده شده است؛ شعاع آن در استوا حدود ۲۱ کیلومتر بیش از شعاع قطبی است.

نام‌های دیگر: کروی بودن زمین، زمین گرد، ژئوئید، اندازه زمین

انسان‌ها قرن‌ها دربارهٔ شکل زمین اندیشیده‌اند. یونانیان قدیم دلایل کروی بودن را شناختند: سایهٔ گرد زمین بر ماه در ماه‌گرفتگی، پنهان شدن بدنهٔ کشتی پیش از دکل پشت افق هنگام دور شدن، و تغییر ستاره‌های دیدنی با رفتن به شمال یا جنوب. اراتوستن حدود ۲۴۰ سال پیش از میلاد با اندازه‌گیری طول سایه در دو شهر، محیط زمین را به دقت قابل‌توجهی برآورد کرد. ابوریحان بیرونی هم در سدهٔ پنجم هجری شعاع زمین را با روشی هوشمندانه و با اندازه‌گیری زاویهٔ افق از بالای یک کوه محاسبه کرد.

زمین دقیقاً چه شکلی است؟

زمین چرخان است و نیروی گریز از مرکز استوا را اندکی بیرون می‌کشد. نتیجه شکلی تقریباً کروی، کمی تخت در قطب‌ها و برآمده در استواست (بیضوی چرخشی). شعاع استوایی حدود ۶۳۷۸ و شعاع قطبی حدود ۶۳۵۷ کیلومتر است، پس تفاوتشان حدود ۰٫۳ درصد است. نیوتن این پهن‌شدگی را از روی نظریهٔ گرانش پیش‌بینی کرده بود.

ویژگیمقدار تقریبی
شعاع استوایی۶۳۷۸ کیلومتر
شعاع قطبی۶۳۵۷ کیلومتر
محیط در استواحدود ۴۰٬۰۷۵ کیلومتر
پهن‌شدگیحدود ۱ به ۲۹۸

ژئوئید چیست؟

سطح واقعی زمین با کوه و درّه‌هایش با ژئوئید یکسان نیست. «ژئوئید» سطح هم‌پتانسیل میدان گرانش زمین است که با متوسط سطح آب اقیانوس‌های آرام منطبق می‌شود و به‌طور فرضی زیر قاره‌ها ادامه می‌یابد. این سطح نسبت به بیضوی مرجع برجستگی و فرورفتگی دارد. ماهواره‌ها آن را با دقت اندازه‌گیری می‌کنند. بلندترین کوه‌ها هم در مقایسه با اندازهٔ زمین ناچیزند.

شواهد امروزی

عکس‌های فضایی (مانند طلوع زمین) و ماهواره‌ها کروی بودن زمین را مستقیماً نشان می‌دهند. دیگر سیاره‌ها هم کروی‌اند، چون گرانش اجرام بزرگ را به شکل کره درمی‌آورد (تعریف سیاره).

پرسش‌های رایج

  1. شکل زمین چیست؟

    تقریباً کروی، کمی تخت در قطب‌ها و برآمده در استوا؛ تقریب هندسی آن را بیضوی چرخشی می‌گویند.

  2. چگونه ثابت می‌شود زمین کروی است؟

    با شواهدی مانند سایهٔ گرد زمین بر ماه، تفاوت ارتفاع ستارگان در عرض‌های مختلف، پروازهای دور زمین و عکس‌های فضایی.

  3. زمین چقدر پهن‌شده است؟

    شعاع استوا حدود ۲۱ کیلومتر بیش از شعاع قطبی است.

  4. چه کسی اندازهٔ زمین را اندازه گرفت؟

    اراتوستن حدود ۲۴۰ سال پیش از میلاد؛ بعدها بیرونی هم روش دیگری به کار برد.

منابع

  1. What is the geoid? · NOAA

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از شکل زمین گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین