واژه‌نامه · روش علمی
پیشچاپ preprint
پیشچاپ نسخه‌ای از یک مقالهٔ علمی است که نویسندگان پیش از داوری و انتشار در مجله، آزادانه در وب می‌گذارند، مثلاً در arXiv، تا دیگران زودتر آن را ببینند و نقد کنند.
در اخترشناسی و فیزیک بیشتر مقاله‌های تازه نخست به‌صورت پیشچاپ در arXiv می‌آیند، بایگانی آزادی که از ۱۹۹۱ کار می‌کند؛ زیست‌شناسی و پزشکی هم bioRxiv و medRxiv را دارند. بسیاری از خبرهای «کشف تازه» هم از همین پیشچاپها برداشته میشوند.
پیشچاپ هنوز از صافی داوری نگذشته است. در ۲۰۲۲ چند پیشچاپ بر پایهٔ نخستین داده‌های تلسکوپ فضایی جیمز وب کهکشان‌هایی بسیار دور گزارش کردند که فاصلهٔ بعضی‌شان با سنجش دقیق‌تر خیلی کمتر از آب درآمد.
پیشچاپ را با مقالهٔ داوریشده اشتباه نگیرید: نسخهٔ نهایی ممکن است پس از داوری عوض شود، یا مقاله هرگز در مجلهای پذیرفته نشود.
پرسش‌های رایج
آیا میشود به نتیجهٔ یک پیشچاپ اعتماد کرد؟
پیشچاپ نه لزوماً غلط است و نه تأییدشده؛ فقط هنوز داوران مستقل آن را نسنجیدهاند. بسیاری از پیشچاپها بعدها تقریباً بیتغییر در مجلههای معتبر منتشر میشوند، ولی بعضی اصلاح یا کنار گذاشته میشوند. برای سنجیدن یک پیشچاپ ببینید نویسندگانش در آن رشته شناختهشدهاند یا نه، دادهشان را منتشر کردهاند یا نه، و پژوهشگران دیگر چه نقدی بر آن نوشتهاند.
از کجا بفهمم مقالهای پیشچاپ است یا داوریشده؟
مقالهای که فقط در arXiv، bioRxiv یا medRxiv آمده و نام مجلهای کنارش نیست پیشچاپ است. اگر مقاله بعداً در مجله پذیرفته شود، صفحهٔ arXiv آن اغلب ارجاع مجله یا شناسهٔ DOI نسخهٔ نهایی را نشان میدهد. خبر علمی دقیق هم معمولاً میگوید یافته «هنوز داوری نشده است». در صورت شک، عنوان مقاله را در وبگاه خود مجله جستوجو کنید.
نام‌های دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلک‌بین: پیشچاپ.
- نسخهٔ پیش‌انتشار رایجعنوان مقالهٔ ویکی‌پدیای فارسی
- مقالهٔ پیشچاپ رایجدر متن
