واژهنامه · نجوم و اخترفیزیک
بازترکیب recombination
بازترکیب پیوستن الکترون آزاد به یون مثبت است که اتم خنثی یا یونی با بار کمتر میسازد؛ در کیهانشناسی، نام دورهای حدود ۳۸۰ هزار سال پس از مهبانگ است که کیهان در آن شفاف شد.
پیش از بازترکیب، کیهان پلاسمایی داغ از هستهها و الکترونهای آزاد بود و نور مدام به الکترونها برمیخورد، مانند نور چراغ در مه غلیظ. وقتی کیهان به حدود ۳۰۰۰ کلوین سرد شد، الکترونها به هستهها پیوستند و نور آزادانه راه افتاد. همین نور، که انبساط کیهان طول موجش را کشیده، امروز تابش زمینهٔ کیهانی با دمای حدود ۲٫۷ کلوین است.
بازترکیب امروز هم در سحابیها رخ میدهد. در سحابیهای درخشان، هیدروژن یونیده با بازترکیب نور سرخی با طول موج حدود ۶۵۶ نانومتر میتاباند که رنگ صورتی و سرخ عکس سحابیها از آن است.
بازترکیب را با بازیونش اشتباه نگیرید: بازیونش صدها میلیون سال بعد رخ داد، وقتی نور نخستین ستارهها و کهکشانها گاز کیهان را دوباره یونیده کرد. «نوترکیبی» در زیستشناسی هم معنای دیگری دارد.
در فلکبین ببینید
پرسشهای رایج
چرا به آن «بازترکیب» میگویند، وقتی اتمها بار اول ساخته شدند؟
نام بازترکیب در کیهانشناسی از فیزیک آزمایشگاهی آمده است، جایی که الکترون جداشده از اتم دوباره به یون برمیگردد. در کیهان آغازین، حدود ۳۸۰ هزار سال پس از مهبانگ، الکترونها و هستهها در واقع برای نخستین بار اتم خنثی و پایدار ساختند. پس «بازترکیب» در کیهانشناسی نامی تاریخی و نهچندان دقیق است، ولی کیهانشناسان همچنان آن را به کار میبرند.
بازترکیب چه ربطی به تابش زمینهٔ کیهانی دارد؟
تابش زمینهٔ کیهانی همان نوری است که در دوران بازترکیب، حدود ۳۸۰ هزار سال پس از مهبانگ، آزاد شد. تا پیش از آن، الکترونهای آزاد نور را پیوسته پراکنده میکردند و کیهان مات بود. وقتی الکترونها در اتمها گرفتار شدند، نور آزادانه راه افتاد. انبساط کیهان طول موج این نور را کشیده و دمایش را از حدود ۳۰۰۰ به حدود ۲٫۷ کلوین رسانده است.
نامهای دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلکبین: بازترکیب.
- بازترکیبی رایجدر عنوان «دورهٔ بازترکیبی»







