واژهنامه · نجوم و اخترفیزیک
حلقهٔ سیارهای planetary ring
حلقهٔ سیارهای قرص پهن و بسیار نازکی از ذرههای یخ، سنگ و غبار است که در صفحهٔ استوای یک سیاره دور آن میگردد؛ پرآوازهترین نمونهاش حلقههای زحل است.
حلقههای زحل پهنترین و روشنترین حلقههای منظومهٔ شمسیاند. قطر حلقههای اصلیاش حدود ۲۷۰ هزار کیلومتر است، بیش از دو برابر قطر خود زحل، ولی ضخامتشان در بیشتر جاها از یک کیلومتر کمتر است. ذرههایشان بیشتر یخ آباند، از دانههای ریز تا تکههایی به اندازهٔ یک خانه، و هر کدام در مدار خودش میگردد.
هر چهار سیارهٔ غول منظومهٔ شمسی حلقه دارند: مشتری، زحل، اورانوس و نپتون. حلقههای سه سیارهٔ دیگر تیره و کمنورند. حلقهها بیشتر درون حد روش سیارهاند، جایی که نیروی کشندی نمیگذارد ذرهها به هم بچسبند و قمر بسازند.
حلقههای زحل را با جسمی جامد و یکپارچه اشتباه نگیرید: میلیاردها ذرهٔ جدا از هماند و حلقههای درونی تندتر از حلقههای بیرونی میگردند.
در فلکبین ببینید
پرسشهای رایج
حلقههای زحل را با چه تلسکوپی میشود دید؟
حلقههای زحل با کوچکترین تلسکوپها هم دیده میشوند. تلسکوپی با دهانهٔ ۶۰ تا ۷۰ میلیمتر و بزرگنمایی حدود ۳۰ برابر، حلقه را جدا از قرص سیاره نشان میدهد؛ دوربین دوچشمی معمولی زحل را فقط کشیده و بیضیشکل نشان میدهد. با تلسکوپ ۱۰۰ میلیمتری و هوای آرام، شکاف کاسینی میان دو حلقهٔ اصلی هم پیدا میشود.
چرا حلقههای زحل گاهی از دید ناپدید میشوند؟
محور زحل حدود ۲۷ درجه کج است، پس در گردش ۲۹٫۵ سالهاش دور خورشید، حلقههایش از دید ما گاهی باز و گاهی از لبه دیده میشوند. هر ۱۳ تا ۱۶ سال یک بار زمین از صفحهٔ حلقههای زحل میگذرد و چون حلقهها بسیار نازکاند، در تلسکوپهای کوچک تقریباً ناپدید میشوند. آخرین بار در سال ۲۰۲۵ چنین شد.
آیا فقط زحل حلقه دارد؟
نه. مشتری، اورانوس و نپتون هم حلقه دارند، ولی حلقههایشان تیره و کمنور است و با تلسکوپ آماتوری دیده نمیشود. حلقههای اورانوس در ۱۹۷۷ از اختفای یک ستاره کشف شدند و حلقههای مشتری در ۱۹۷۹ در عکسهای وویجر ۱. سیارهٔ کوتولهٔ هائومیا و چند جرم کوچک دوردست دیگر هم حلقههای نازکی دارند.
نامهای دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلکبین: حلقهٔ سیارهای.
- حلقههای سیارهای رایججمع؛ شکل رایج عنوان
- سامانهٔ حلقه رایجترجمهٔ ring system
- حلقهها رایجشکل امروز سایت؛ بیش از حد کلی







