بامداد جمعه ۵ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۱:۰۵ به وقت تهران، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴٫۹ در حوالی گهواره در استان کرمانشاه رخ داد. کانون آن در عمق ۸ کیلومتری زمین بود و ۶ کیلومتر با خود گهواره فاصله داشت.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۴٫۹ در ردهٔ لرزههای متوسط است. لرزه‌ای به این بزرگی معمولاً در گستره‌ای چندده‌کیلومتری احساس میشود. خسارت سنگین در این اندازه کم‌یاب است، ولی بناهای کهنه و خشتی نزدیک کانون آسیب‌پذیرند.
عمق ۸ کیلومتر کم‌ژرفاست. زمین‌لرزه‌های کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند، ولی لرزششان زودتر از آن‌هایی که ژرف‌ترند فروکش می‌کند. بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران، به‌ویژه در زاگرس، در همین پوستهٔ بالایی رخ می‌دهند.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۳۴۰ تن TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۵ حدود ۱ برابر این انرژی دارد.
زمین‌لرزه‌های پیشین گهواره
دومین زمینلرزهٔ این ناحیه در هفت روز گذشته. از خرداد ۱۴۰۳ تا پیش از این زمینلرزه، ۷ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. این قوی‌ترین زمینلرزهٔ ثبت‌شده در این شعاع از خرداد ۱۴۰۳ تاکنون است.
در کاتالوگ جهانی زمین‌لرزه‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۲۳۴ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۷٫۳ در ۲۱ آبان ۱۳۹۶، ۷۰ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. هفت زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ سرپل ذهاب (ازگله) ۱۳۹۶، زلزلهٔ فیروزآباد (کنگاور) ۱۹۵۸ (۲۵ مرداد ۱۳۳۷) و زلزلهٔ فارسینج (کنگاور و صحنه) ۱۹۵۷ (۲۲ آذر ۱۳۳۶) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
پس از این زمینلرزه چه آمد؟
در ماهِ پس از آن دو زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۳٫۲ در ۱۲ مرداد، ساعت ۱۳:۲۰ بود.
