سپیدایی (آلبدو) Albedo

سپیدایی یا آلبدو معیار بازتاب‌دهی سطح است. جسمی با سپیدایی صفر همهٔ نور را جذب می‌کند و جسمی با سپیدایی یک همه را بازمی‌تاباند. این مقدار برای فهمیدن دمای سیاره‌ها، اندازهٔ سیارک‌ها و تغییرات آب‌وهوای زمین اهمیت دارد.

سپیدایی چه مقدار است؟

چند مثال متداول: برف تازه حدود ۰٫۸ تا ۰٫۹، ابرها و یخ روشن زیاد، جنگل‌ها حدود ۰٫۱ تا ۰٫۲ و اقیانوس‌ها کمتر از ۰٫۱. سپیدایی بوندِ متوسط زمین حدود ۰٫۳۰ است، یعنی حدود ۳۰ درصد نور خورشید بدون گرم کردن سیاره به فضا برمی‌گردد. ماه حدود ۰٫۱۲ دارد و بسیار تیره‌تر از آن‌چه به چشم می‌آید است، در حالی که زهره با ابرهای غلیظش حدود ۰٫۷۶ دارد. قمر انسلادوس با سطح یخی تازه از بازتابنده‌ترین اجرام منظومهٔ شمسی است.

دو نوع سپیدایی

• سپیدایی بوند: نسبت کل انرژی بازتابیده در همهٔ جهت‌ها و طول موج‌ها به کل انرژی دریافتی، که برای محاسبهٔ دمای تعادلی سیاره به کار می‌رود.
• سپیدایی هندسی: نسبت درخشندگی جرم در حالت کامل (زاویهٔ فاز صفر) به درخشندگی یک سطح ایده‌آل پخش‌کننده؛ این مقدار برای اجرام بسیار بازتابنده ممکن است از ۱ بیشتر شود.

چرا سپیدایی مهم است؟

اخترشناسان با ترکیب درخشندگی مشاهده‌شده و سپیدایی، قطر سیارک‌ها را برآورد می‌کنند: سیارک تیره و بزرگ ممکن است به اندازهٔ سیارک کوچک و روشن بدرخشد. در تغییر اقلیم، ذوب یخ سپیدایی زمین را کم می‌کند و گرمای بیشتری جذب می‌شود که خود ذوب را شتاب می‌دهد؛ این را بازخورد یخ-سپیدایی می‌نامند. سپیدایی یکی از عوامل زیست‌پذیری سیاره‌ای نیز هست و با اندازه‌گیری زمین‌تاب هم پیگیری می‌شود.

پرسش‌های رایج

### سپیدایی یعنی چه؟
سپیدایی نسبتی بین صفر و یک است که می‌گوید سطح جسم چه کسری از نور تابیده به آن را بازمی‌تاباند.

### سپیدایی زمین چقدر است؟
سپیدایی متوسط زمین حدود ۰٫۳ است، یعنی نزدیک به سی درصد نور خورشید بازتابیده می‌شود.

### چرا برف سپیدایی بالایی دارد؟
برف سفید و صاف است و بیشتر نور مرئی را بازمی‌تاباند، به همین علت سپیدایی آن حدود ۰٫۸ تا ۰٫۹ است.

### سپیدایی ماه چقدر است؟
سپیدایی متوسط ماه حدود ۰٫۱۲ است؛ سطحی نسبتاً تیره که در آسمان شب روشن به نظر می‌رسد چون هیچ چیز دیگری در کنارش نیست.