رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیجرم آسمانی

زهره Venus

زهره دومین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و درخشان‌ترین سیارهٔ آسمان است؛ جهانی سنگی تقریباً هم‌اندازهٔ زمین، با جو غلیظ دی‌اکسیدکربن و سطحی که از سطح همهٔ سیاره‌های دیگر داغ‌تر است.

نمای پردازش‌شدهٔ ابرهای زهره از داده‌های مارینر ۱۰ با رنگ نگاشت‌شده
NASA/JPL-Caltech / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

به دورخورشید
شعاع استواییحدود ۶٬۰۵۲ کیلومتر؛ نصف قطر استوایی
قطر استواییحدود ۱۲٬۱۰۴ کیلومتر
دورهٔ مداریحدود ۲۲۵ روز زمینی
دورهٔ چرخش نجومیحدود ۲۴۳ روز زمینی؛ وارونه
روز خورشیدیحدود ۱۱۷ روز زمینی؛ فاصلهٔ دو طلوع پیاپی
فاصلهٔ میانگین از خورشیدحدود ۱۰۸ میلیون کیلومتر (۰٫۷۲ واحد نجومی)
دمای عمومی سطححدود ۴۶۷ درجهٔ سلسیوس
فشار سطححدود ۹۳ برابر فشار هوا در سطح دریای زمین
قمر و حلقهندارد

بر پایهٔ منابع بازبینی‌شدهٔ این مدخل.

زندههمین حالا

زهره در آسمان تهران

ارتفاع از افق
—
طلوع
—
غروب
—
فاصله از زمین
—
صورت فلکی
—
قدر
—

در مرورگر شما حساب می‌شود؛ شهرتان جایی فرستاده نمی‌شود.

نقطه‌ای درخشان را نزدیک افق می‌بینید و می‌پرسید: ستاره است یا هواپیما؟ اگر موقعیت و زمانش با زهره سازگار باشد، دارید به جهانی نگاه می‌کنید که روشنایی زیبایش هیچ شباهتی به شرایط سطح آن ندارد. زهره (Venus)، همان سیاره‌ای که در نام‌گذاری‌های روزمره «ستارهٔ صبح» یا «ستارهٔ شام» می‌خوانند، آزمون خوبی برای قضاوت از روی ظاهر است: هم‌اندازه بودن با زمین، داشتن سطح سنگی و روشن دیده شدن، هیچ‌کدام به تنهایی جهانی شبیه خانهٔ ما نمی‌سازند.

به‌طور خلاصه

زهره سیاره‌ای سنگی با جو غلیظ و اثر گلخانه‌ای شدید است؛ دمای عمومی سطح آن حدود ۴۶۷ درجهٔ سلسیوس است. زهره پیش از طلوع یا پس از غروب در زمان‌های مناسب دیده می‌شود و ستارهٔ صبح و شام دو نام برای همین سیاره‌اند. چرخش نجومی زهره حدود ۲۴۳ روز زمینی طول می‌کشد، اما فاصلهٔ دو طلوع پیاپی خورشید روی زهره حدود ۱۱۷ روز زمینی است. رادار و کاوشگرها دربارهٔ سطح و جو زهره اطلاعات می‌دهند، ولی حیات در زهره تأیید نشده است.

ستارهٔ صبح و شام، یک سیاره‌اند

ستارهٔ صبح و ستارهٔ شام نام‌های رایج زهره در دو موقعیت متفاوت آسمان‌اند؛ این نام‌ها به دو جرم جدا اشاره ندارند. زهره به خورشید نزدیک‌تر از زمین مدار می‌زند و از دید ما نمی‌تواند خیلی از خورشید دور شود. وقتی در موقعیت مناسب شامگاهی است، پس از غروب در سمت آسمان غروب دیده می‌شود؛ در موقعیت صبحگاهی، پیش از طلوع در سمت طلوع پیداست. اینکه کدام وضعیت را می‌بینید به تاریخ بستگی دارد.

برای رصد از ایران، زمان و شهر خود را در آسمان زندهٔ فلک‌بین بررسی کنید. یک توصیهٔ ثابت برای تهران، شیراز و رشت در همهٔ فصل‌ها جواب نمی‌دهد. ساختمان، کوه و غبار نزدیک افق نیز می‌توانند سیاره را پنهان کنند، حتی اگر محاسبه بگوید هنوز بالای افق است. از یک عکس قدیمی آسمان، جهت امشب را نتیجه نگیرید؛ زمان ثبت عکس بخشی از اطلاعات آن است.

زهره پس از خورشید و ماه از روشن‌ترین جلوه‌های آسمان است و در زمان مناسب با چشم دیده می‌شود. برای تشخیص مطمئن، روشن بودن را کنار موقعیت بگذارید؛ هر نقطهٔ درخشان نزدیک افق الزاماً زهره نیست. در تلسکوپ، شکل بخش روشن قرص زهره تغییر می‌کند. این فازها به هندسهٔ روشنایی خورشید و دید ما مربوط‌اند؛ سیاره نصف نشده است و شکل سنگی آن هم با هر فاز عوض نمی‌شود.

تلسکوپ می‌تواند فاز و تغییر اندازهٔ ظاهری زهره را نشان دهد، اما از آن انتظار دیدن کوه‌ها یا دشت‌های سطح را نداشته باشید. ابرهای غلیظ راه دید معمولی به سطح را می‌بندند. بزرگ‌نمایی بیشتر این مانع را کنار نمی‌زند؛ حتی اگر قرص را بزرگ و واضح ببینید، هنوز عمدتاً با نمای ابرها روبه‌رو هستید. برای شناخت سطح، ابزارهای دیگری به کار رفته‌اند.

هم‌اندازهٔ زمین، با سطحی بسیار متفاوت

زهره تقریباً هم‌اندازهٔ زمین است، اما شرایط سطح و جو آن بسیار متفاوت‌اند. قطر استوایی زهره حدود ۱۲٬۱۰۴ کیلومتر است. همین نزدیکی اندازه یکی از دلایل مقایسهٔ دو سیاره است؛ با این حال، تشبیه «خواهر زمین» نباید تفاوت محیط آن‌ها را پنهان کند. برای اینکه بدانیم یک جهان چگونه است، اندازه را باید کنار جو، دما، فشار و تاریخ تحولش گذاشت.

زهره از سیاره‌های سنگی است. این ویژگی آن را از غول‌های گازی جدا می‌کند و به معنای داشتن سطحی است که می‌توان عوارضش را مطالعه کرد، نه داشتن سطحی مناسب انسان. وجود زمینِ سنگی، به تنهایی به معنای امکان قدم‌زدن بدون حفاظت یا زندگی شبیه زمین نیست. حتی دیدن سطح از دور نیز، با وجود ابرها، مسئله‌ای جدا از سنگی بودن سیاره است.

فاصلهٔ متوسط زهره از خورشید حدود ۱۰۸ میلیون کیلومتر یا ۰٫۷۲ واحد نجومی است. این مقدار، فاصلهٔ متوسط از خورشید است؛ فاصلهٔ زهره از زمین با حرکت دو سیاره تغییر می‌کند. پس نباید این عدد را فاصلهٔ امروز زهره از رصدگر دانست یا از آن نتیجه گرفت زهره همیشه نزدیک‌ترین سیاره به زمین است. صورت پرسش و زمانی که درباره‌اش حرف می‌زنیم اهمیت دارد.

زهره قمر و حلقه ندارد. قرصی که در تلسکوپ می‌بینید متعلق به خود سیاره است و شکل روشن آن را فاز تعیین می‌کند، نه حضور قمر بزرگی که مرتب روی زهره سایه بیندازد. جداکردن این سازوکارها کمک می‌کند آنچه در چشمی می‌بینید را با توضیح درست همراه کنید.

چرا زهره از عطارد داغ‌تر است؟

زهره به دلیل اثر گلخانه‌ای شدیدِ جو غلیظ خود، از عطارد داغ‌تر است؛ نزدیک‌تر بودن به خورشید تنها عامل تعیین دمای یک سیاره نیست. جو زهره عمدتاً دی‌اکسیدکربن دارد و خروج انرژی گرمایی را دشوار می‌کند. سطح و جو باید انرژی دریافتی را دوباره به فضا پس بدهند؛ وقتی این فرایند تحت تأثیر جو قرار می‌گیرد، محیط سطح می‌تواند بسیار گرم شود.

اثر گلخانه‌ای را نباید با گرم شدن پشت شیشه در تمام جزئیات یکسان دانست. در جو، برهم‌کنش ماده با تابش، از جمله تابش فروسرخ، نقش دارد. برای فهم نتیجهٔ زهره کافی است بدانیم فاصله از خورشید و ویژگی جو با هم مهم‌اند. جملهٔ «عطارد نزدیک‌تر است، پس حتماً داغ‌تر است» یکی از همین میان‌برهای ظاهراً منطقی است که داده‌ها آن را رد می‌کنند.

صفحهٔ اطلاعات ناسا دمای عمومی سطح زهره را حدود ۴۶۷ درجهٔ سلسیوس و فشار سطح را حدود ۹۳ برابر فشار هوا در سطح دریای زمین بیان می‌کند. این‌ها اعداد تقریبی برای توصیف محیط‌اند، نه پیش‌بینی دمای یک نقطه در همین لحظه. برچسب «سطح» نیز ضروری است: شرایط ارتفاع‌های مختلف جو را نباید با محیط سطح یکی گرفت. کم شدن دما در برخی ارتفاع‌ها به معنای معتدل بودن کل سیاره نیست.

ابرهای زهره اسید سولفوریک دارند و سطح را از دید معمولی پنهان می‌کنند. تصاویر رنگی ابرها ممکن است بر داده‌های فرابنفش یا رنگ‌های نگاشت‌شده تکیه کنند. رنگِ یک تصویر علمی می‌تواند ابزار نمایش داده باشد؛ از رنگ نارنجیِ یک تصویر نمی‌توان نتیجه گرفت چشم انسان در همان موقعیت، همان منظره را می‌بیند. همچنین نقش‌های روی ابرها، نقشهٔ رشته‌کوه‌های زیر آن‌ها نیستند.

نمای پردازش‌شدهٔ ابرهای زهره از داده‌های مارینر ۱۰ با رنگ نگاشت‌شده
نمای پردازش‌شدهٔ ابرهای زهره از داده‌های مارینر ۱۰ با رنگ نگاشت‌شده NASA/JPL-Caltech / Wikimedia Commons · Public domain

این نمای ابرها از داده‌های فوریهٔ ۱۹۷۴ مارینر ۱۰ و پردازش تازهٔ ۲۰۲۰ ساخته شده است؛ رنگ حقیقی سطح نیست. NASA/JPL-Caltech، پردازش Kevin M. Gill؛ مالکیت عمومی.

روز زهره از سالش بلندتر است؛ با کدام ساعت؟

دورهٔ چرخش نجومی زهره از سال آن بلندتر است، اما روز خورشیدی زهره چنین نیست. چرخش نجومی یعنی زمانی که سیاره نسبت به ستاره‌های دور یک دور می‌چرخد؛ برای زهره حدود ۲۴۳ روز زمینی است. یک دور مدار زهره به دور خورشید حدود ۲۲۵ روز زمینی طول می‌کشد. بنابراین جملهٔ مشهور «روز زهره از سالش بلندتر است» فقط با تعریف نخستِ روز درست می‌شود.

روز خورشیدی تعریف دیگری دارد: فاصلهٔ دو بار پیاپی رسیدن خورشید به یک وضعیت روزانه، مثلاً دو طلوع پشت سر هم. روی زهره این فاصله حدود ۱۱۷ روز زمینی است. این عدد مدت طلوع تا غروب نیست؛ برای گفتن یک چرخهٔ کامل روز خورشیدی به کار می‌رود. اگر عدد ۲۴۳ و عدد ۱۱۷ را در دو منبع دیدید، ابتدا ببینید هر منبع کدام ساعت را تعریف کرده است.

علت اختلاف این است که سیاره هم به دور خود می‌چرخد و هم در مدار حرکت می‌کند. جهت خورشید در آسمان سطح، نتیجهٔ ترکیب این دو حرکت است، نه چرخش به تنهایی. زهره وارونه می‌چرخد؛ جهت چرخش آن با جهت معمول بیشتر سیاره‌ها تفاوت دارد. در توصیف هندسی، خورشید از غرب طلوع و در شرق غروب می‌کند. البته ابرهای غلیظ اجازه نمی‌دهند منظرهٔ آسمان سطح را مانند یک طلوع شفاف زمینی تصور کنیم.

در بعضی جدول‌ها، برای دورهٔ چرخش زهره علامت منفی می‌آید. این علامت جهت وارونه را نشان می‌دهد، نه اینکه طول زمان منفی باشد. برای خوانندهٔ عمومی بهتر است مدت را مثبت بنویسیم و جهت را با واژهٔ «وارونه» روشن کنیم. یک عدد بدون توضیح قرارداد علامت می‌تواند چیزی کاملاً متفاوت از منظور علمی القا کند.

علت نهایی چرخش وارونهٔ زهره قطعی نیست. بیان اینکه در گذشته حتماً یک برخورد مشخص رخ داده و چرخش را برگردانده، بیش از شواهد این متن ادعا می‌کند. دانستن جهت و دورهٔ چرخش با شناخت کامل تاریخ شکل‌گیری آن یکسان نیست. می‌توان دادهٔ اندازه‌گیری‌شده را روشن گفت و توضیح منشأ را همچنان پرسشی پژوهشی دانست.

پشت ابرها، سطح را چگونه می‌شناسیم؟

رادار می‌تواند دربارهٔ سطح زهره در زیر ابرها اطلاعات بدهد؛ برای نقشهٔ سطح لازم نیست منتظر کنار رفتن ابرها بمانیم. مأموریت مگلان (Magellan) با اندازه‌گیری راداری، عوارض سطح را نقشه‌برداری کرد. روشنایی یک نقشهٔ راداری با رنگ و روشنایی یک عکس معمولی فرق دارد؛ بنابراین تصاویر رنگ‌آمیزی‌شدهٔ سطح را نباید عکس رنگ حقیقی از پشت ابرها دانست.

مگلان در ۴ مهٔ ۱۹۸۹ پرتاب شد و در ۱۰ اوت ۱۹۹۰ به زهره رسید. ارتباط با آن در ۱۳ اکتبر ۱۹۹۴، در پایان ورود عمدی به جو، از دست رفت. مأموریت پایان یافته است، اما داده‌های قدیمی آن همچنان پرسش‌های تازه را پاسخ می‌دهند. ابزار و روش تحلیل امروز می‌تواند از آرشیو، شواهدی بیرون بکشد که در بررسی پیشین آشکار نشده بود.

نمونهٔ مهم، گزارش منتشرشده در ۱۵ مارس ۲۰۲۳ دربارهٔ تغییر یک دهانهٔ آتشفشانی در تصاویر مگلان است. تصاویر مربوط به ۱۹۹۱ بودند و تغییر میان فوریه و اکتبر آن سال با فعالیت آتشفشانی سازگار بود. پس «شاهدی که در ۲۰۲۳ گزارش شد» را نباید «فورانی که در ۲۰۲۳ رخ داد» خواند. تاریخ داده و تاریخ کشف یا انتشار نتیجه، دو ستون جدا در داستان علمی‌اند.

پژوهشی در ۲۰۲۴ نیز تغییر روشنایی راداری در دو محل را به جریان‌های گدازهٔ تازه در دورهٔ مگلان نسبت داد. چنین شواهدی شناخت ما از فعالیت زمین‌شناختی زهره را جلو می‌برند، اما ثابت نمی‌کنند که در همین لحظهٔ اکتبر ۲۰۲۶ فورانی در جریان است. زاویهٔ مشاهده و توان تفکیک رادار در تفسیر تغییرات اهمیت دارند؛ هر تفاوت تصویر را نمی‌توان بی‌بررسی به رخداد تازه نسبت داد.

مأموریت‌های تازه چه می‌خواهند بسنجند؟

مأموریت‌های آیندهٔ زهره برای شناخت بهتر جو، سطح و تاریخ تحول سیاره برنامه‌ریزی می‌شوند؛ هنوز نباید نتیجهٔ آن‌ها را یافتهٔ انجام‌شده دانست. داوینچی (DAVINCI) ناسا قرار است با گذرها و کاوشگر جوی، ویژگی‌هایی مانند شیمی، فشار و دما را بررسی کند. پرسش علمی آن با دیدن یک عکس زیبا از سیاره پاسخ نمی‌گیرد؛ اندازه‌گیری مستقیم جو نوع دیگری از اطلاعات فراهم می‌کند.

وریتاس (VERITAS) ناسا برای مطالعهٔ سطح و تحول زهره با مدارگرد راداری و طیف‌سنج برنامه‌ریزی شده است. صفحه‌های این دو مأموریت در مشاهدهٔ ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، آن‌ها را مأموریت آینده معرفی می‌کردند. این مدخل برای آن‌ها تاریخ پرتابی از حدس یا از یک برنامهٔ قدیمی نقل نمی‌کند. تا وقتی زمان‌نمای معتبر مشخصی نداریم، گفتن هدف مأموریت دقیق‌تر از چسباندن یک سال قطعی به آن است.

صفحهٔ اِنویژن (Envision) آژانس فضایی اروپا در همان تاریخ، پرتاب را برای نوامبر ۲۰۳۱ برنامه‌ریزی کرده بود. این تاریخ، برنامهٔ آینده است و ممکن است تغییر کند؛ به معنای رسیدن فضاپیما به زهره در همان ماه نیست. میان پرتاب، سفر و آماده‌شدن برای مدار علمی مرحله‌های جدا وجود دارد. دنبال‌کردن این تفاوت‌ها کمک می‌کند خبر تأیید برنامه را با خبر آغاز عملیات علمی اشتباه نگیریم.

آیا ابرهای زهره جای زندگی‌اند؟

حیات در زهره تأیید نشده است و معتدل‌تر بودن دمای بعضی ارتفاع‌های جو، به تنهایی زیست‌پذیری را اثبات نمی‌کند. برای شناخت یک محیط، تنها دما کافی نیست؛ ترکیب و شرایط شیمیایی نیز اهمیت دارند. همچنین وجود یک ویژگی جالب یا هنوز توضیح‌داده‌نشده در ابرها، خودبه‌خود شاهد جاندار نیست. پرسش علمی دربارهٔ زندگی را باید از عنوانی که زندگی را از پیش کشف‌شده فرض می‌کند جدا کرد.

سطح زهره با دما و فشار شدید، محیطی بسیار دشوار برای زندگی شناخته‌شده است. این وصف با حکم قطعی دربارهٔ همهٔ شکل‌های ممکن زندگی در همهٔ لایه‌های جو فرق دارد. نه یک گمانهٔ جذاب جای شواهد زیستی را می‌گیرد، نه ندانستن پاسخ مجوز انتخاب هر توضیحی است. نتیجهٔ روشن فعلی این است که کشف حیات تأییدشده‌ای نداریم.

در نوبت بعدی دیدن زهره، موقعیت و فاز را ثبت کنید. هنگام دیدن تصویر، بپرسید ابر است یا سطح، نور معمولی است یا دادهٔ راداری و فرابنفش؟ همین پرسش‌های ساده نقطهٔ روشن افق را به جهانی قابل مطالعه تبدیل می‌کنند، بدون اینکه زیبایی نما را با آسایش محیط اشتباه بگیریم.

پرسش‌های رایج

  1. چرا زهره را خواهر زمین می‌نامند؟

    زهره سیاره‌ای سنگی و تقریباً هم‌اندازهٔ زمین است؛ قطر استوایی زهره حدود ۱۲٬۱۰۴ کیلومتر است و همین شباهت اندازه، مقایسهٔ دو سیاره را رایج کرده است. لقب «خواهر زمین» به معنای یکسان بودن محیط نیست. جو غلیظ، فشار زیاد و دمای شدید سطح زهره، شرایط آن را بسیار متفاوت از محیط قابل زندگی زمین کرده‌اند.

  2. چرا زهره از عطارد داغ‌تر است؟

    زهره به دلیل اثر گلخانه‌ای شدید در جو غلیظ و عمدتاً دی‌اکسیدکربنی خود، از عطارد داغ‌تر است. دمای عمومی سطح زهره حدود ۴۶۷ درجهٔ سلسیوس است. فاصلهٔ یک سیاره از خورشید به تنهایی دمای سطح را تعیین نمی‌کند؛ جو بر دریافت و خروج انرژی اثر می‌گذارد. بنابراین نزدیک‌تر بودن عطارد به خورشید، داغ‌تر بودن آن از زهره را تضمین نمی‌کند.

  3. روز و سال زهره چقدر طول می‌کشند؟

    چرخش نجومی زهره نسبت به ستاره‌های دور حدود ۲۴۳ روز زمینی و یک دور مدار آن به دور خورشید حدود ۲۲۵ روز زمینی طول می‌کشد. روز خورشیدی زهره، یعنی فاصلهٔ دو طلوع پیاپی، حدود ۱۱۷ روز زمینی است. جملهٔ «روز زهره از سالش بلندتر است» برای دورهٔ چرخش نجومی درست است، نه برای روز خورشیدی.

  4. چرا زهره وارونه می‌چرخد؟

    علت نهایی چرخش وارونهٔ زهره قطعی نیست؛ جهت و دورهٔ چرخش را می‌شناسیم، اما این شناخت به معنای اثبات یک داستان مشخص دربارهٔ گذشته نیست. دورهٔ چرخش نجومی زهره حدود ۲۴۳ روز زمینی است. علامت منفی در بعضی جدول‌های چرخش، جهت وارونه را نشان می‌دهد و به معنای منفی بودن مدت زمان نیست.

  5. ستارهٔ صبح و ستارهٔ شام یکی هستند؟

    ستارهٔ صبح و ستارهٔ شام دو نام رایج برای سیارهٔ زهره در موقعیت‌های متفاوت‌اند. زهره در زمان مناسب پیش از طلوع یا پس از غروب دیده می‌شود، چون مدار آن درون مدار زمین قرار دارد و از دید ما خیلی از خورشید دور نمی‌شود. تاریخ و موقعیت رصد تعیین می‌کنند زهره صبحگاهی است یا شامگاهی؛ دو سیارهٔ جدا وجود ندارند.

  6. آیا در زهره حیات کشف شده است؟

    حیات در زهره تأیید نشده است. سطح زهره با دمای عمومی حدود ۴۶۷ درجهٔ سلسیوس و فشار شدید، محیطی بسیار دشوار برای زندگی شناخته‌شده است. معتدل‌تر بودن دما در بعضی ارتفاع‌های جو نیز به تنهایی زیست‌پذیری یا حضور جاندار را ثابت نمی‌کند. گمانه دربارهٔ ابرها باید از کشف تأییدشدهٔ حیات جدا دانسته شود.

  7. زهره را از ایران چگونه می‌توان دید؟

    زهره در زمان مناسب از ایران با چشم غیرمسلح دیده می‌شود؛ زمان و جهت را برای شهر و تاریخ خود بررسی کنید. در تلسکوپ می‌توان فاز زهره را دید، اما ابرهای غلیظ سطح را از دید معمولی پنهان می‌کنند. برای آغاز رصد، وقتی خورشید زیر افق است اقدام کنید و ابزار را برای جست‌وجوی زهره به اطراف خورشید نشانه نروید.

  8. آیا زهره قمر یا حلقه دارد؟

    زهره قمر و حلقه ندارد. تغییر شکل بخش روشن قرص زهره در تلسکوپ، ناشی از فاز و هندسهٔ دید ما نسبت به روشنایی خورشید است، نه حضور حلقه یا قمر. ابرهای زهره نیز سطح را پنهان می‌کنند؛ نقطه یا نقش روی یک تصویر پردازش‌شدهٔ ابرها را نباید بدون شواهد به قمر یا عارضهٔ سطح نسبت داد.

منابع

  1. Venus Facts · NASA · مشاهدهٔ پژوهشگر: 2026-10-13
  2. All About Venus · NASA Space Place · مشاهدهٔ پژوهشگر: 2026-10-13
  3. Magellan · NASA · مشاهدهٔ پژوهشگر: 2026-10-13
  4. DAVINCI · NASA · 2026-07-14؛ مشاهدهٔ پژوهشگر: 2026-10-13
  5. VERITAS · NASA · مشاهدهٔ پژوهشگر: 2026-10-13
  6. Envision · ESA · برنامهٔ آینده، مشاهدهٔ پژوهشگر: 2026-10-
  7. NASA’s Magellan Data Reveals Volcanic Activity on Venus · NASA/JPL · 2023-03-15
  8. Evidence of ongoing volcanic activity on Venus revealed by Magellan radar · Nature Astronomy؛ Sulcanese et al. · 2024؛ پژوهش اصلی

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

در چنین روزی

در تاریخ علم

زیرمجموعه‌ها

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از زهره گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین