دانشنامهپدیده
زمینتاب Earthlight
زمینتاب نور خورشیدی است که از زمین به ماه بازتابیده می‌شود و بخش تاریک ماه را در حالت‌های هلالی کمرنگ روشن میکند؛ به آن «روشنایی خاکستری ماه» هم می‌گویند.
وقتی ماه هلال باریکی است و بیشترِ قرصش تاریک دیده می‌شود، گاهی همان بخش تاریک را با نوری ضعیف و خاکستری میتوان دید. این نور خود ماه نیست؛ نوری است که از زمین به ماه رسیده و دوباره به سوی ما برگشته است. به این پدیده «زمینتاب» می‌گویند و در زبان انگلیسی earthshine خوانده می‌شود.
زمینتاب چگونه پدید می‌آید؟
نور خورشید به ابرها، اقیانوس‌ها و برف‌های زمین می‌خورد و بخشی از آن به سوی ماه بازتابیده می‌شود. سطح ماه آن را دوباره بازمی‌تاباند و بخشی به چشم ناظر روی زمین میرسد. وقتی ما ماه را هلال می‌بینیم، ناظری روی ماه زمین را تقریباً کامل می‌بیند و آن را بسیار درخشان‌تر از ماه کامل ما، حدود پنجاه برابر، می‌یابد. زمینتاب را بهتر از هر زمان دیگر چند روز پیش و پس از ماه نو در شفق میتوان دید.
نخستین توضیح علمی
لئوناردو داوینچی در حدود سال ۱۵۱۰ پیشنهاد کرد که این نور بازتابی از زمین است. عبارت «ماه کهنه در آغوش ماه نو» نیز از قدیم در زبان انگلیسی برای وصف همین منظره به کار می‌رفت. گالیله و بعدها کپلر نیز دربارهٔ آن نوشتند. این توضیح یکی از شواهد قدیمی بود که زمین هم مانند ماه جرمی آسمانی است و نور را بازمی‌تاباند.
کاربرد علمی زمینتاب
شدت زمینتاب به سپیدایی زمین، یعنی میزان بازتاب نور آن، بستگی دارد و تغییرات ابرناکی در سطح زمین را نشان می‌دهد. پژوهشگران سال‌هاست با اندازه‌گیری این نور سپیدایی زمین را زیر نظر می‌گیرند. همین تکنیک الگوی دیدن طیف جو سیاره‌ای فراخورشیدی هم هست و به جست‌وجوی رد پای زیستی در سیاره‌ها کمک میکند. در ماهگرفتگی نیز نور مسی ماه از عبور نور خورشید از جو زمین پدید می‌آید که پدیده‌ای جدا است.
پرسش‌های رایج
### زمینتاب چیست؟
زمینتاب نور خورشیدی است که از زمین به ماه میرسد و سپس به ما بازمیگردد و بخش تاریک ماه را کمرنگ روشن میکند.
### زمینتاب را چه زمانی میتوان دید؟
زمینتاب بهترین زمان خود را چند روز قبل و بعد از ماه نو دارد، وقتی ماه هلال باریک است و آسمان تاریک است.
### چه کسی زمینتاب را توضیح داد؟
لئوناردو داوینچی در حدود ۱۵۱۰ از نخستین کسانی بود که توضیح داد که روشنایی خاکستری ماه بازتاب نور خورشید از زمین است.
### تفاوت زمینتاب با ماهگرفتگی چیست؟
زمینتاب نور بازتابیده از سطح زمین است که ماه هلالی را روشن میکند. اما در ماهگرفتگی ماه در سایهٔ زمین است و نور سرخرنگ جو زمین به آن میرسد.