آنالما Analemma

اگر هر روز سر ساعت ثابتی به خورشید نگاه کنید، فکر می‌کنید همیشه در یک نقطه است، ولی چنین نیست. جای آن در طول سال یک هشت کشیده را در آسمان رسم می‌کند: این همان آنالماست.

آنالما چگونه ساخته می‌شود؟

آنالما از دو حرکت هم‌زمان پدید می‌آید. حرکت بالا–پایین خورشید در طول سال، یعنی تغییر ارتفاع ظهرگاهی از زمستان تا تابستان، به‌دلیل شیب محوری زمین است. حرکت چپ–راست خورشید، یعنی جلو و عقب رفتن آن نسبت به ظهر ساعتی، از معادلهٔ زمان می‌آید. ترکیب این دو یک هشت دراز می‌سازد که بالا و پایین آن روی انقلاب‌ها قرار دارد.

چگونه آن را ببینیم؟

عکاسان نجومی برای دیدن آنالما، دوربین را روی سه‌پایهٔ ثابت می‌گذارند و هر چند روز یک‌بار، دقیقاً در یک ساعت، همان قاب را عکس می‌گیرند. عکس‌های ترکیبی نشان می‌دهد خورشید در سراسر سال مسیر هشت‌شکل را می‌پیماید. چون شکل آنالما به عرض جغرافیایی و ساعت انتخابی بستگی دارد، در هر جا و هر ساعت متفاوت است. نقطهٔ بالای هشت مربوط به انقلاب تابستانی و نقطهٔ پایین آن مربوط به انقلاب زمستانی است.

چه کاربردی دارد؟

• در بسیاری از ساعت‌های آفتابی و نقشه‌های جهان، آنالما برای اصلاح زمان و نشان‌دادن میل خورشید کشیده می‌شود.
• روی کره‌های جغرافیایی قدیمی، اغلب آنالما به‌شکل هشت در اقیانوس آرام نقش شده بود.
• شکل آنالما در سیارات دیگر هم متفاوت است؛ مثلاً در مریخ به‌دلیل خروج از مرکز بیشتر مدار، شکل آن به قطره‌ای کشیده شبیه است.

پرسش‌های رایج

### آنالما چیست؟
آنالما منحنی هشت‌شکلی است که موقعیت خورشید در یک ساعت ثابت در طول سال در آسمان رسم می‌کند.

### چرا آنالما شکل هشت دارد؟
چون دو اثر با هم می‌آیند: تغییر ارتفاع خورشید به‌دلیل شیب محور زمین و جلو و عقب‌رفتن زمان خورشیدی به‌دلیل معادلهٔ زمان. ترکیب این دو شکل هشت می‌سازد.

### چگونه می‌توان آنالما را عکاسی کرد؟
دوربین را روی سه‌پایه نگه دارید و هر چند روز، در یک ساعت ثابت، از یک قاب بگیرید. سپس عکس‌ها را روی هم بگذارید.

### آنالما در همهٔ جاهای زمین یکی است؟
نه. شکل و جهت آن به عرض جغرافیایی و ساعت انتخابی بستگی دارد، هرچند شکل هشت‌وار همه‌جا دیده می‌شود.