رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیجرم آسمانی

سیاره Planet

سیاره در تعریف ۲۰۰۶ برای منظومهٔ شمسی، جرمی است که دور خورشید می‌گردد، گرانش آن را تقریباً گرد کرده و بر همسایگی مداری خود سلطه دارد؛ منظومهٔ شمسی هشت سیاره دارد.

نام‌های دیگر: سیاره چیست، سیارات

سیاره
NASA / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

به دورسامانه ستارهای

از ویکی‌داده (CC0).

واژهٔ انگلیسی planet از واژه‌ای یونانی به معنای «سرگردان» می‌آید. ناظران آسمان در روزگار باستان دیدند که پنج نقطهٔ نورانی (عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل) برخلاف ستاره‌های ثابت، میان آن‌ها جابه‌جا می‌شوند و آن‌ها را سیاره نامیدند. امروز می‌دانیم سیاره‌ها جهان‌هایی مستقل هستند که به دور ستاره‌ای می‌چرخند.

سیاره را چگونه تعریف می‌کنند؟

در سال ۲۰۰۶ اتحادیهٔ بین‌المللی ستاره‌شناسی (IAU) سه شرط برای سیارهٔ منظومهٔ شمسی تعیین کرد: به دور خورشید بگردد، جرمش آن‌قدر باشد که گرانش خودش آن را تقریباً گرد کند و همسایگی مداری خود را پاک کرده باشد؛ یعنی از نظر گرانشی بر آن ناحیه مسلط باشد، نه اینکه هیچ جرم کوچک دیگری در مدار نباشد. پلوتون شرط سوم را ندارد و به همین دلیل به سیارهٔ کوتوله تبدیل شد؛ جزئیات بحث در تعریف سیاره آمده است.

سیاره‌های منظومهٔ شمسی

هشت سیاره از نزدیک به دور از خورشید عبارت‌اند از عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون. چهار سیارهٔ درونی سیاره‌های زمین‌سان سنگی‌اند. دو سیارهٔ بزرگ بیرونی غول‌های گازی و دو تای دور غول‌های یخی نام دارند. همگی تقریباً در یک صفحه و در یک جهت می‌گردند، که نشان‌دهندهٔ زادهٔ یک ابر مشترک است (تشکیل منظومهٔ شمسی).

سیاره‌های فراخورشیدی

از دهه ۱۹۹۰ سیاره‌هایی به دور ستاره‌های دیگر کشف شده‌اند که سیاره‌های فراخورشیدی نام دارند. تا سال ۲۰۲۵ شمار تأییدشدهٔ آن‌ها از ۶۰۰۰ گذشته است. چنین سیاره‌هایی گوناگونی شگفتی دارند، مثل مشتری‌های داغ و ابرزمین‌ها. حتی سیاره‌های بی‌ستاره هم هستند که به هیچ ستاره‌ای وابسته نیستند.

پرسش‌های رایج

  1. چند سیاره در منظومهٔ شمسی هست؟

    هشت سیاره: عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون.

  2. چرا پلوتون دیگر سیاره نیست؟

    چون پلوتون مدار خود را از اجرام دیگر پاک نکرده و در کمربند کایپر با اجرام مشابه همسایه است. اتحادیهٔ بین‌المللی ستاره‌شناسی در ۲۰۰۶ آن را سیارهٔ کوتوله نامید.

  3. فرق سیاره با ستاره چیست؟

    ستاره با همجوشی هسته‌ای نور تولید می‌کند، اما سیاره همجوشی پایدار ستاره‌ای ندارد؛ در نور مرئی معمولاً نور ستاره را بازمی‌تاباند و خود نیز تابش گرمایی گسیل می‌کند.

  4. سیاره را چطور از ستاره در آسمان تشخیص دهیم؟

    سیاره‌ها معمولاً چشمک نمی‌زنند و در طی هفته‌ها میان ستاره‌ها جابه‌جا می‌شوند.

منابع

  1. IAU 2006 General Assembly: Result of the Resolution votes · International Astronomical Union

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

اخبار نجوم

در خبرها

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با سیاره در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از سیاره گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین