ماه خونین Blood moon

«ماه خونین» اصطلاحی غیرعلمی و عامیانه است. هر زمان ماه کامل وارد سایهٔ زمین شود و به‌طور کامل در آن فرو رود، در ماه‌گرفتگی کامل به‌جای تاریک شدن کامل، رنگی قرمز، نارنجی یا قهوه‌ای مسی پیدا می‌کند. این پدیده در تاریخ بیمی عجیب پدید می‌آورد و در فرهنگ‌ها نشانهٔ حوادث بزرگ پنداشته می‌شد.

چرا ماه در گرفتگی سرخ می‌شود؟

وقتی ماه در سایهٔ زمین است، هنوز مقداری نور خورشید به آن می‌رسد. این نور از لبهٔ جو زمین می‌گذرد و جو آن را خم می‌کند، همچنین نور آبی را بیشتر پراکنده می‌کند؛ همان سازوکاری که آسمان را آبی و غروب را سرخ می‌سازد (آبی بودن آسمان). نور سرخ‌شده که به ماه می‌رسد، آن را مانند تابش همهٔ غروب‌ها و طلوع‌های جهان روشن می‌کند. اگر زمین جو نداشت، ماه در گرفتگی تقریباً ناپدید می‌شد.

شدت رنگ به وضعیت جو بستگی دارد. غبار آتشفشانی یا دود زیاد ممکن است ماه را تیره‌تر کند و جو صاف آن را روشن‌تر. اخترشناسان روشنایی ماه گرفته را با مقیاس دانژون از ۰ (بسیار تیره) تا ۴ (روشن مسی) می‌سنجند.

ماه خونین را کی و چگونه ببینیم؟

ماه‌گرفتگی در ماه کامل و در جایی از زمین که ماه بالای افق باشد، قابل دیدن است. برخلاف خورشیدگرفتگی، ماه خونین کاملاً ایمن است و با چشم یا دوربین دوچشمی دیده می‌شود. فاز تمامیت می‌تواند تا حدود ۱ ساعت و ۴۷ دقیقه طول بکشد. کل گرفتگی از آغاز تا پایان چند ساعت است.

گاهی «ماه خونین» را به ابرماه (ابرماه) یا چهار ماه‌گرفتگی کامل پیاپی، که «چهارگانه» نام دارد، نیز مربوط می‌کنند؛ اما این‌ها نام‌های رسانه‌ای هستند و پایهٔ علمی ثابتی ندارند.

پرسش‌های رایج

### ماه خونین چیست؟
نام عامیانهٔ ماه‌گرفتگی کامل است که در آن ماه سرخ‌رنگ دیده می‌شود.

### چرا ماه در گرفتگی قرمز می‌شود؟
چون نور خورشید از جو زمین می‌گذرد، رنگ‌های آبی پراکنده می‌شود و نور سرخ به ماه می‌رسد.

### آیا ماه خونین خطرناک است؟
نه. نگاه کردن به ماه‌گرفتگی کاملاً بی‌خطر است و برخلاف خورشیدگرفتگی به عینک مخصوص نیاز ندارد.

### ماه خونین چند ساعت طول می‌کشد؟
فاز تمامیت تا حدود ۱ ساعت و ۴۷ دقیقه و کل پدیده، از ورود به سایه تا خروج، چند ساعت طول می‌کشد.