لایه‌های جو زمین Atmosphere of Earth

جو زمین از ما در برابر تابش‌های زیان‌بار و سرمای فضا محافظت می‌کند، دما را تعدیل می‌کند، آب را به گردش درمی‌آورد و اکسیژن می‌دهد. با آنکه ضخامتش به‌ظاهر زیاد است، در مقایسه با شعاع زمین بسیار نازک است: بیشتر جرمش در پایین‌ترین ۱۵ کیلومتر قرار دارد.

جو زمین از چه ساخته شده است؟

هوای خشک حدود ۷۸ درصد نیتروژن، ۲۱ درصد اکسیژن و حدود ۱ درصد آرگون است؛ دی‌اکسید کربن حدود ۰٫۰۴ درصد است ولی اثر بزرگی بر اقلیم دارد. بخار آب هم، از صفر تا چند درصد، در جو هست.

لایه‌های جو کدام‌اند؟

• تروپوسفر (تا حدود ۸ تا ۱۸ کیلومتر): محل ابر، باد و آب‌وهوا. با ارتفاع سردتر می‌شود.
• استراتوسفر (تا حدود ۵۰ کیلومتر): محل لایهٔ ازن؛ با ارتفاع گرم‌تر می‌شود.
• مزوسفر (تا حدود ۸۵ کیلومتر): سردترین لایه؛ بیشتر شهاب‌ها اینجا می‌سوزند.
• ترموسفر (تا حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر): بسیار رقیق و داغ؛ شفق قطبی و مدار ایستگاه فضایی اینجاست.
• اگزوسفر: لایهٔ بیرونی که کم‌کم در فضا محو می‌شود.

مرز جو و فضا کجاست؟

مرزی دقیق وجود ندارد، اما بر پایهٔ تعریف فدراسیون بین‌المللی هوانوردی (FAI) خط کارمان در ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری مرز فضا به شمار می‌آید؛ آمریکا برای اعطای نشان فضانوردی مرز ۸۰ کیلومتر (۵۰ مایل) را به کار می‌برد.

جو و دیدن آسمان

جو نور ستاره‌ها را سوسو می‌اندازد، رنگ آسمان را می‌سازد (چرا آسمان آبی است) و کیفیت رصد را کم می‌کند (آشفتگی جو). فضاپیماهایی که بازمی‌گردند هنگام ورود به جو گرم می‌شوند.

پرسش‌های رایج

### جو زمین چند لایه دارد؟
پنج لایهٔ اصلی: تروپوسفر، استراتوسفر، مزوسفر، ترموسفر و اگزوسفر.

### هوا از چه ساخته شده است؟
بیشتر نیتروژن (۷۸ درصد) و اکسیژن (۲۱ درصد) و مقدار اندک آرگون، دی‌اکسید کربن و بخار آب.

### جو زمین چه ضخامتی دارد؟
حدود ۹۹ درصد جرم آن زیر ۳۰ کیلومتر است و لایه‌های رقیق‌تر تا چند صد کیلومتر بالاتر می‌روند.

### چرا در ارتفاع زیاد هوا سردتر است؟
در تروپوسفر چون زمین گرمای هوا را از پایین می‌گیرد و هرچه بالاتر برویم، فشار و دما کم می‌شود.