کهکشان چرخ گاری Cartwheel Galaxy

کهکشان چرخ گاری نمونه‌ای معروف از «کهکشان حلقه‌ای» است. ظاهرش به چرخ گاری شباهت دارد: هستهٔ درخشان در مرکز، حلقه‌ای بیرونی و شعاع‌هایی میان آن‌ها. قطر آن حدود ۱۵۰ هزار سال نوری و بزرگ‌تر از راه شیری است.

چگونه چرخ گاری شکل گرفت؟

چنین ساختاری بر اثر برخورد تقریباً مستقیم با یک کهکشان کوچک‌تر پدید می‌آید. بنا بر برآوردها، این برخورد چند صد میلیون سال پیش رخ داد. کهکشان مزاحم از میان کهکشان اصلی گذشت و موجی از تراکم گاز را مثل موج روی آب به بیرون فرستاد. این موج گاز را فشرده و ستاره‌سازی شدیدی در حلقهٔ بیرونی برانگیخت.

هر جا ستاره‌های سنگین پدید می‌آیند، عمرشان کوتاه است و به‌زودی به ابرنواختر بدل می‌شوند. به همین دلیل حلقهٔ بیرونی پر از ابرنواخترهاست.

ویژگی‌ها و رصد

نور حلقهٔ بیرونی آبی‌رنگ است و بر ستاره‌سازی دلالت دارد، ولی هستهٔ داخلی بیشتر ستاره‌های پیرتر و غبار گرم دارد. این کهکشان در دههٔ ۱۹۴۰ کشف شد و تصویرهای آن با تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپ فضایی اسپیتزر بررسی شد. در سال ۲۰۲۲ تلسکوپ فضایی جیمز وب تصویر فروسرخ پرجزئیاتی از آن گرفت که ساختار غبار را در دل آن نشان می‌داد.

کهکشان چرخ گاری همراه دو کهکشان کوچک‌تر در گروهی کوچک است. در آینده حلقه‌اش گسترش می‌یابد و رفته‌رفته محو می‌شود.

پرسش‌های رایج

### کهکشان چرخ گاری چیست؟
کهکشان چرخ گاری کهکشانی حلقه‌ای است که برخورد با کهکشانی کوچک‌تر شکل آن را دگرگون کرده. نامش از شباهت ظاهرش به چرخ گاری آمده است.

### کهکشان چرخ گاری چقدر دور است؟
کهکشان چرخ گاری حدود ۵۰۰ میلیون سال نوری از ما فاصله دارد. به همین دلیل با چشم دیده نمی‌شود.

### حلقهٔ کهکشان چرخ گاری چگونه ساخته شد؟
حلقهٔ کهکشان چرخ گاری از موج چگالی ناشی از برخورد با کهکشانی دیگر ایجاد شده است. این موج گاز را فشرده و ستاره‌سازی را برانگیخته است.

### کدام تلسکوپ‌ها چرخ گاری را تصویر کرده‌اند؟
کهکشان چرخ گاری را تلسکوپ‌های هابل، اسپیتزر و جیمز وب تصویر کرده‌اند. تصویر جیمز وب در سال ۲۰۲۲ منتشر شد.