رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir

دانشنامهدانشمند

سیسیلیا پین گیپچکن Cecilia Payne-Gaposchkin

سیسیلیا پین گیپچکن اخترشناس انگلیسی‌آمریکایی بود که در رساله‌اش در ۱۹۲۵ نشان داد ستاره‌ها بیشتر از هیدروژن و هلیوم ساخته شده‌اند؛ یافته‌ای که تصویر ما از ترکیب خورشید و کیهان را دگرگون کرد.

سیسیلیا پین گیپچکن (۱۹۰۰–۱۹۷۹) یکی از تأثیرگذارترین اخترشناسان سدهٔ بیستم بود. او در انگلستان به دنیا آمد، در کمبریج فیزیک خواند و برای پیگیری پژوهش به ایالات متحده رفت و در رصدخانهٔ کالج هاروارد کار کرد.

## او چه کشف کرد؟
در رسالهٔ دکتری‌اش در سال ۱۹۲۵ (در رادکلیف) به نام «جو ستارگان»، با تحلیل طیف ستاره‌ها و نظریهٔ یونش مگناد سها، نشان داد رده‌بندی طیفی ستارگان نشانهٔ دمای آن‌هاست نه تفاوت ترکیب شیمیایی. نتیجهٔ مهم‌تر این بود که هیدروژن و هلیوم فراوان‌ترین عناصر در ستاره‌ها هستند و هیدروژن بسیار فراوان‌تر از فلزهاست. این با باور آن زمان، که ستاره‌ها مانند زمین ترکیب شده‌اند، فرق داشت.

## چرا ستایش دیرهنگام؟
هنری نوریس راسل، اخترشناس پیشرو آن زمان، نتیجه را باور نکرد و او را به کم‌اهمیت نشان‌دادنش وادار کرد. راسل چند سال بعد با روشی دیگر به همان نتیجه رسید و یافته به رسمیت شناخته شد. بعدها اتو استروو رسالهٔ او را درخشان‌ترین رسالهٔ دکتری در تاریخ اخترشناسی خواند. آنی جامپ کانن پیش‌تر رده‌بندی ستاره‌ها را بر پایهٔ طیف بنا کرده بود و کار پین بر آن پایه استوار بود.

## دیگر کارها
او در ستاره‌های بسیار پرنور و به‌ویژه ستاره‌های متغیر پژوهش‌های گسترده کرد و با همسرش سرگئی گیپچکن مشاهدات بسیاری گردآورد. در ۱۹۵۶ نخستین زنی شد که در هاروارد به‌عنوان استاد کامل ارتقا یافت و بعد ریاست گروه اخترشناسی را بر عهده گرفت. دانستن اینکه خورشید هم بیشتر هیدروژن است، مدیون اوست.

## پرسش‌های رایج
### سیسیلیا پین گیپچکن که بود؟
سیسیلیا پین گیپچکن اخترشناسی انگلیسی‌آمریکایی بود که نشان داد ستاره‌ها بیشتر از هیدروژن و هلیوم تشکیل شده‌اند.

### او چه چیزی را کشف کرد؟
او در ۱۹۲۵ ثابت کرد هیدروژن و هلیوم فراوان‌ترین عناصر در ستاره‌ها هستند. همین امروز بنیان درک ما از ترکیب خورشید است.

### چرا نتیجهٔ او دیر پذیرفته شد؟
چون هنری نوریس راسل، که اعتبار فراوانی داشت، آن را ناممکن دانست. چند سال بعد خودش یافتهٔ پین را تأیید کرد.

### او چه جایگاهی در هاروارد یافت؟
او نخستین زنی بود که در هاروارد استاد کامل شد. سپس سرپرستی گروه اخترشناسی را هم بر عهده گرفت.