شهاب‌سنگ چلیابینسک Chelyabinsk meteor

رویداد چلیابینسک پرانرژی‌ترین ورود ثبت‌شدهٔ جرمی طبیعی به جو زمین پس از رویداد تونگوسکا در سال ۱۹۰۸ بود. صبح ۲۷ بهمن ۱۳۹۱ توپی آتشین در آسمان جنوب اورال دیده شد. بسیاری از ساکنان آن را با دوربین خودرو و تلفن همراه ضبط کردند و ویدیوها در همان روز در جهان پخش شد.

چه اتفاقی افتاد؟

جسم با قطر حدود ۱۷ تا ۲۰ متر و جرم حدود ده هزار تن با سرعت نزدیک ۱۹ کیلومتر بر ثانیه وارد جو شد. در ارتفاع حدود ۳۰ کیلومتری تکه‌تکه شد و انرژی حدود ۵۰۰ کیلوتن تی‌ان‌تی آزاد کرد؛ حدود ۳۰ برابر انرژی بمب هیروشیما.

درخششی بیش از خورشید دیده شد و چند دقیقه بعد موج ضربه‌ای به زمین رسید. شیشهٔ پنجرهٔ هزاران ساختمان شکست و حدود ۱۵۰۰ نفر مجروح شدند. بیشتر مصدومان به‌علت خرده‌شیشه آسیب دیدند، نه برخورد مستقیم سنگ.

چرا پیش از آن دیده نشد؟

جسم از سمت خورشید می‌آمد و در نور آن گم بود. اندازه‌اش هم برای بیشتر پیمایش‌های آن زمان اجرام نزدیک به زمین بسیار کوچک بود. هم‌زمان با این رویداد، سیارک ۲۰۱۲ DA14 از نزدیکی زمین گذشت، ولی ارتباطی میان این دو یافت نشد.

چه شهاب‌سنگی به‌دست آمد؟

بیشتر جسم بخار شد یا به گرد تبدیل شد، اما تکه‌های کوچک بسیاری بر برف نشستند. در مهر ۱۳۹۲ بزرگ‌ترین قطعه، حدود ۶۵۰ کیلوگرم، از ته دریاچهٔ چبارکول بیرون کشیده شد. تحلیل‌ها نشان داد که این شهاب‌سنگ از نوع کندریت سنگی است.

این رویداد توجه جهان را به خطر برخورد اجرام کوچک جلب کرد و برنامه‌های پایش و دفاع سیاره‌ای را تقویت کرد.

پرسش‌های رایج

### شهاب‌سنگ چلیابینسک چه زمانی افتاد؟
شهاب‌سنگ چلیابینسک ۲۷ بهمن ۱۳۹۱ برابر با ۱۵ فوریهٔ ۲۰۱۳ در صبح‌گاه بر فراز روسیه منفجر شد.

### آیا کسی در رویداد چلیابینسک کشته شد؟
نه، گزارشی از کشته‌شدن نبود. حدود ۱۵۰۰ نفر، بیشتر بر اثر شیشه‌های شکسته، مجروح شدند.

### چرا شهاب‌سنگ چلیابینسک در هوا منفجر شد؟
فشار شدید هوا در ارتفاع حدود ۳۰ کیلومتری جسم شکننده را از هم پاشید و انرژی حرکتی‌اش یک‌جا آزاد شد. به همین دلیل خسارت از موج ضربه‌ای بود، نه دهانهٔ برخورد.

### آیا می‌توان اجرامی مثل چلیابینسک را پیش از رسیدن شناخت؟
اجرام کوچک را دشوار می‌توان پیش‌تر شناخت، به‌ویژه اگر از سوی خورشید برسند. تلسکوپ‌های پایش تازه‌تر تلاش می‌کنند چنین اجرامی را زودتر ببینند.