دانشنامهجرم آسمانی
شهابسنگ Meteorite
شهابسنگ تکهای جامد از یک سیارک یا جرمی سیاره‌ای مانند ماه و مریخ است که از عبور در جو زمین جان به‌در برده و به سطح رسیده است.
شهابسنگها قدیمی‌ترین نمونه‌های در دسترس از مادهٔ منظومهٔ شمسیاند. بسیاری از آن‌ها حدود ۴٫۵۶ میلیارد سال سن دارند و از همان ماده‌ای ساخته شده‌اند که سیاره‌ها از آن شکل گرفتند. پس برای دانشمندان گنجینه‌ای از اطلاعات دربارهٔ آغاز منظومه شمسی به شمار می‌روند.
تفاوت شهاب، شهابوار و شهابسنگ چیست؟
تکهٔ سنگی یا فلزی که در فضا حرکت می‌کند «شهابوار» (meteoroid) نام دارد. وقتی وارد جو میشود و بر اثر اصطکاک می‌درخشد، پدیدهٔ نورانی «شهاب» (meteor) را می‌سازد. اگر بخشی از آن به زمین برسد، «شهابسنگ» خوانده میشود. سرعت ورود شهاب‌وارها از حدود ۱۱ تا ۷۲ کیلومتر بر ثانیه است و آن‌ها در ورود به جو عمدتاً می‌سوزند.
شهابسنگها چند نوع‌اند؟
بر پایهٔ ترکیب، سه گروه اصلی داریم:
- سنگی: بیشترین نوع (حدود ۹۴ درصد سقوط‌های مشاهده‌شده)، شامل کندریت‌ها
- آهنی: آلیاژ آهن و نیکل، حدود ۵ درصد
- سنگی‌ـ‌آهنی: ترکیبی از هر دو، کمیاب
بیشتر شهابسنگها از کمربند سیارکها میآیند. شمار اندکی هم از ماه و مریخ پرتاب شده و در زمین یافت شده‌اند. سطح شهابسنگ تازه‌افتاده پوستهٔ ذوبی سیاه و نازکی دارد.
چگونه شهابسنگ را بشناسیم؟
شهابسنگها معمولاً از سنگ‌های زمینی سنگین‌ترند، سطح سیاه و ذوب‌شده دارند و بیشترشان آهن‌ربا را کم‌وبیش جذب می‌کنند. بسیاری از «شهاب‌سنگ‌های ادعایی» در واقع سنگ‌های زمینی‌اند و تشخیص قطعی با آزمایش آزمایشگاهی انجام میشود. سنگین‌ترین شهابسنگ شناخته‌شده «هوبا» در نامیبیا و حدود ۶۰ تن است.
سقوط‌های بزرگ مانند شهابسنگ چلیابینسک نشان می‌دهند که این اجسام می‌توانند خسارت‌زا باشند، ولی سقوط شهاب‌سنگ‌های درشت نادر است.
پرسش‌های رایج
### تفاوت شهابسنگ و سیارک چیست؟
سیارک جسمی بزرگتر است که در فضا به دور خورشید میگردد، اما شهابسنگ تکهای است که به سطح زمین رسیده. مرز اندازه میان شهابوار و سیارک قراردادی است.
### شهابسنگها از کجا میآیند؟
بیشتر شهابسنگها از برخورد سیارکها در کمربند سیارکها میآیند. شمار کمی از ماه یا مریخ هستند.
### آیا شهابسنگ داغ به زمین میافتد؟
معمولاً نه. سطح شهابسنگ هنگام عبور از جو گداخته میشود، اما درون آن سرد میماند و قطعههای افتاده معمولاً هنگام رسیدن به زمین سرد یا ولرماند.
### شهابسنگها چه ارزشی دارند؟
شهابسنگها برای علم ارزش بسیار دارند، چون مادهٔ دستنخوردهای از شکلگیری منظومهٔ شمسیاند. برخی انواع کمیاب در بازار گردآوران هم قیمت بالایی دارند.
فکت علمی
دانستنی‌ها
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
شهاب‌سنگی که در حال بخار شدن است، عکس سلفی با سحابی مارمولک۱۲ مرداد ۱۴۰۵
گرد و غبار شهابسنگ۲۲ دی ۱۴۰۴
مشتری و شهاب‌سنگ‌های جوزا۲۷ آذر ۱۴۰۴
بیشتر شهابسنگها از بارش شهابی برساوشی هستند۳۰ مرداد ۱۴۰۴
شهاب‌سنگ‌های برساوشی از صورت فلکی برساوش۲۱ مرداد ۱۴۰۴
راه شیری و شهابسنگ منفجرشده۱۲ مرداد ۱۴۰۴
کرم شبتابها، شهابسنگها و راه شیری۱۱ مرداد ۱۴۰۴
ایستگاه زویی و شهاب سنگ آتشین۱۶ آذر ۱۴۰۳
شهاب سنگ شفق شمالی۲۶ مرداد ۱۴۰۳
شهاب سنگ از کنار کهکشان رد شد۲۴ تیر ۱۴۰۳
شهاب سنگ بر فراز خلیج ناپل۲۸ بهمن ۱۴۰۲
مواد شیمیایی به عنوان یک شهاب سنگ می درخشند۲ مرداد ۱۴۰۲