دانشنامهمفهوم
پیوند شیمیایی Chemical bond
پیوند شیمیایی نیرویی است که اتمها را کنار هم نگه می‌دارد و مولکول‌ها و بلورها را می‌سازد؛ انواع اصلی آن یونی، کوالانسی و فلزی است.
نام‌های دیگر: پیوند کووالانسی، پیوند یونی
اتمها معمولاً تنها پایدار نیستند و می‌کوشند با اشتراک یا انتقال الکترونهای لایهٔ بیرونی به آرایشی پایدارتر برسند. نتیجهٔ این کار پیوند شیمیایی است که انرژی کل سامانه را کم می‌کند. برای شکستن پیوند باید انرژی صرف شود و هنگام تشکیل آن انرژی آزاد می‌شود.
## انواع پیوند شیمیایی چیست؟
- پیوند یونی: یک اتم الکترون از دست می‌دهد و اتم دیگر آن را می‌گیرد؛ یونهای مثبت و منفی حاصل یکدیگر را می‌ربایند. نمک خوراکی (NaCl) نمونهٔ آن است.
- پیوند کوالانسی: دو اتم الکترون‌هایشان را مشترک می‌کنند. آب، اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید این‌گونه ساخته میشوند.
- پیوند فلزی: در فلزها الکترونها میان همهٔ اتمها آزادانه حرکت می‌کنند، از این رو فلزها برق و گرما را خوب منتقل می‌کنند و چکش‌خوارند.
## پیوندهای ضعیف‌تر
علاوه بر این‌ها، نیروهای ضعیف‌تری میان مولکول‌ها وجود دارد. پیوند هیدروژنی میان مولکول‌های آب باعث می‌شود نقطهٔ جوش آب بسیار بالاتر از انتظار باشد و یخ سبک‌تر از آب مایع باشد. همین پیوند در ساختار مارپیچ دی‌ان‌ای هم نقش دارد، چون دو رشته را کنار هم نگه می‌دارد بی آنکه جدا شدنشان را غیرممکن کند.
## پیوند و جهان
نوع پیوند ویژگی ماده را معلوم می‌کند: چرا الماس سخت است، چرا نمک در آب حل می‌شود و چرا مس رساناست. در ستاره‌های بسیار داغ پیوندها نمی‌مانند و ماده به حالت پلاسما درمی‌آید. در ابرهای سرد میان‌ستاره‌ای، پیوندها مولکول‌های ساده‌ای مثل CO و H₂ را می‌سازند (ابر مولکولی).
## پرسش‌های رایج
### پیوند کوالانسی و یونی چه فرقی دارند؟
در پیوند کوالانسی الکترونها مشترک میشوند و در پیوند یونی الکترون از یک اتم به اتم دیگر میرود. در عمل بسیاری از پیوندها حالتی بینابین دارند.
### چرا اتمها پیوند میبندند؟
چون بهاینترتیب به آرایش الکترونی پایدارتر و انرژی کمتری میرسند. اغلب اتمها میخواهند لایهٔ بیرونیشان مانند گازهای نجیب پر شود.
### پیوند هیدروژنی چیست؟
نیروی جاذبهٔ نسبتاً ضعیف میان یک اتم هیدروژن که به اتم الکترونگاتیو (مثل اکسیژن) بسته شده و اتم الکترونگاتیو مولکول دیگر. این پیوند ویژگی‌های خاص آب را پدید می‌آورد.