گازهای نجیب Noble gas

این گازها بی‌رنگ، بی‌بو و تک‌اتمی‌اند. چون لایهٔ بیرونی الکترونهایشان کامل است، تمایلی به گرفتن یا دادن یا شریک شدن الکترون ندارند. به همین دلیل آن‌ها را «بی‌اثر» هم می‌نامند، هرچند این نام دقیق نیست و ترکیب‌هایی از زنون و کریپتون ساخته شده است. نخستین ترکیب زنون را نیل بارتلت در ۱۹۶۲ به دست آورد.

## اعضای گروه و ویژگی‌هایشان
- هلیوم: دومین عنصر جدول تناوبی، دومین عنصر فراوان جهان و سبک‌ترین گاز نجیب، با کمترین دمای جوش از همهٔ عنصرها
- نئون: درخشش سرخ‌نارنجی در تابلوهای نئونی
- آرگون: حدود ۰٫۹۳ درصد هوای زمین و سومین گاز فراوان جو پس از نیتروژن و اکسیژن
- کریپتون و زنون: کمیاب، با کاربرد در لامپ و فلاش
- رادون: پرتوزا و حاصل فروپاشی اورانیوم و رادیوم در خاک و سنگ

## گازهای نجیب به چه کار می‌آیند؟
آرگون به‌عنوان گاز محافظ در جوشکاری و داخل لامپ‌های رشته‌ای به کار می‌رود تا فلز اکسید نشود. هلیوم برای خنک‌کردن آهنرباهای ابررسانا و پر کردن بالن‌هاست. نئون و دیگر گازها در لامپ‌های تخلیه، با عبور جریان برق نورهای رنگی پدید می‌آورند. زنون در موتور یونی فضاپیماها سوخت است، چون اتم‌هایش سنگین و به‌آسانی یونیده می‌شوند. لیزرهای گازی و بیهوشی با زنون نیز نمونه‌های دیگر کاربردند. رادون گاز پرتوزایی است که در ساختمان‌های بدتهویه می‌تواند خطر سرطان ریه را بالا ببرد.

## کشف گازهای نجیب
ویلیام رمزی و همکارانش در پایان سدهٔ نوزدهم آرگون و پس از آن نئون، کریپتون و زنون را کشف کردند. هلیوم پیش‌تر در طیف خورشید دیده شده بود. جای این گازها در جدول تناوبی نخست خالی بود و مندلیف گروهی برای آن‌ها پیش‌بینی نکرده بود؛ کشفشان گروه تازه‌ای به جدول افزود. اوگانسون (۱۱۸) عنصر ساختگی و آخرین عضو گروه است و خواصش هنوز کامل بررسی نشده است.

## پرسش‌های رایج
### چرا گازهای نجیب واکنش نمی‌دهند؟
چون لایهٔ الکترونی بیرونی‌شان پر و پایدار است و انرژی لازم برای از دست‌دادن یا گرفتن الکترون زیاد است. با این حال در شرایط ویژه می‌توانند ترکیب بسازند.

### گاز نجیب فراوان‌ترین کدام است؟
در جهان هلیوم و روی زمین آرگون است. آرگون حدود ۰٫۹۳ درصد هوا را می‌سازد.

### آیا گازهای نجیب خطرناک‌اند؟
خودشان سمی نیستند، ولی در فضای بسته جای اکسیژن را می‌گیرند و می‌توانند خفگی بیاورند. رادون به دلیل پرتوزایی خطر دارد.