رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم

یون Ion

یون اتم یا گروهی از اتم‌ها است که بار الکتریکی دارد، چون الکترون از دست داده (یون مثبت یا کاتیون) یا الکترون گرفته (یون منفی یا آنیون) است.

نام‌های دیگر: کاتیون و آنیون

یون
Д.Ильин: vectorization / Wikimedia Commons · CC0 · منبع تصویر

اتم خنثی شمار پروتون و الکترونش برابر است. وقتی این برابری به هم بخورد، اتم یون می‌شود. اگر اتم الکترون از دست بدهد، بار مثبت می‌گیرد و کاتیون می‌شود، مانند Na⁺. اگر الکترون بگیرد، آنیون می‌شود، مانند Cl⁻. تنها الکترونها جابه‌جا می‌شوند و عدد اتمی تغییر نمی‌کند، پس عنصر همان می‌ماند.

## یون‌ها چگونه پدید می‌آیند؟
فلزها معمولاً الکترون می‌دهند و کاتیون می‌سازند و نافلزها الکترون می‌گیرند و آنیون می‌شوند. هنگامی که سدیم و کلر ترکیب شوند، یون‌های Na⁺ و Cl⁻ یکدیگر را با نیروی الکتریکی می‌ربایند و بلور نمک خوراکی پدید می‌آید؛ این همان پیوند یونی است (پیوند شیمیایی). گرما، نور فرابنفش یا ذرات پرانرژی هم می‌توانند اتم را یونیده کنند.

## یون در بدن و زندگی
یون‌ها پیام‌رسان‌های بدن‌اند. سلول‌های عصبی با عبور یون‌های سدیم و پتاسیم سیگنال می‌فرستند و ماهیچهٔ قلب با یون کلسیم منقبض می‌شود. به همین دلیل نوشیدنی‌های الکترولیت برای جبران کم‌آبی مناسب‌اند. محلول آب و یون‌ها برق را رسانا می‌کند و برای همین آب نمک رساناست در حالی که آب خالص چندان نیست. باتری‌ها هم با حرکت یون‌ها کار می‌کنند.

## یون در جو و فضا
در لایه‌ای از جو بالای زمین به نام یون‌سپهر، پرتوهای خورشید مولکول‌ها را یونیده می‌کنند و امواج رادیویی را بازتاب می‌دهند. برخورد ذرات باردار خورشید به جو در شفق قطبی نور می‌سازد. گاز دارای یون‌ها و الکترون‌های آزاد با رفتار جمعی، پلاسما نام دارد؛ یونش آن می‌تواند جزئی یا تقریباً کامل باشد که خورشید و ستاره‌ها از آن ساخته شده‌اند. موتور یونی فضاپیماها با شتاب‌دادن یون‌ها به پیش می‌رود (پیشران یونی).

پرسش‌های رایج

  1. کاتیون و آنیون چه فرقی دارند؟

    کاتیون یون با بار مثبت (الکترون از دست داده) است و آنیون یون با بار منفی (الکترون گرفته). کاتیون‌ها به سمت قطب منفی و آنیون‌ها به سمت قطب مثبت می‌روند.

  2. آیا یون خطرناک است؟

    نه الزاماً. بسیاری از یون‌ها مانند سدیم و کلسیم برای بدن ضروری‌اند. اما برخی یون‌ها، مانند یون‌های سرب و سیانید، سمی‌اند.

  3. یون چرا بار دارد؟

    چون شمار الکترون‌هایش با شمار پروتون‌هایش برابر نیست. هر الکترونی که کم یا زیاد شود بار یون را یک واحد عوض می‌کند.

منابع

  1. DOE Explains Plasma · U.S. Department of Energy

آخرین بازبینی:

راهنما و مقاله

برای خواندن بیشتر

همه

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از یون گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین