دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم
مولکول Molecule
مولکول گروهی از دو یا چند اتم است که با پیوند شیمیایی به هم متصل شدهاند و کوچکترین بخش یک ماده را میسازد که هنوز خواص شیمیایی آن را دارد.
نامهای دیگر: مولکول چیست

مولکولها را میتوان آجرهای ساختمان بسیاری از مواد دانست. اتمهای یک مولکول با پیوند شیمیایی به هم چسبیدهاند و چینش و فاصلهٔ آنها شکل مولکول را معین میکند. مولکول آب (H₂O) از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ساخته شده و شکلی خمیده دارد، که دلیل بسیاری از ویژگیهای شگفتانگیز آب است.
## مولکول، ترکیب و عنصر چه فرقی دارند؟
اگر مولکول فقط از یک نوع اتم باشد، مثل O₂ و N₂ و O₃، آن را مولکول عنصری مینامیم. اگر از چند نوع اتم ساخته شود مانند H₂O و CO₂ و CH₄، ترکیب مولکولی است. همهٔ مواد از مولکول ساخته نشدهاند: نمک خوراکی و فلزها شبکههای بزرگ بلوریاند و مولکول مجزا ندارند، و گازهای نجیب مانند هلیوم از اتمهای تکی تشکیل میشوند.
## ابرمولکولها و مولکولهای زیستی
برخی مولکولها بسیار بزرگاند. پروتئینها از هزاران اتم و دیانای از میلیاردها اتم ساخته شده است. این درشتمولکولها پایهٔ حیاتاند. شکل سهبعدی یک پروتئین کار آن را در سلول تعیین میکند. پلاستیکها و نشاسته پلیمرند، یعنی زنجیرههایی از واحدهای تکرارشونده.
## مولکولها در فضا
مولکولها در کیهان هم هستند. اخترشناسان در فضای میانستارهای و ابرهای مولکولی ترکیبهایی چون آب، آمونیاک و الکل، و در شهابسنگها و دنبالهدارها آمینواسیدها یافتهاند. این ابرها زادگاه ستارهها هستند (ابر مولکولی). دانشمندان با طیفسنجی از نور جذبشده، مولکولهای دوردست را شناسایی میکنند.
پرسشهای رایج
مولکول از چه ساخته شده است؟
از دو یا چند اتم که با پیوند شیمیایی به هم متصل شدهاند. اتمها خود از پروتون، الکترون و معمولاً نوترون ساخته میشوند؛ هیدروژن ۱ نوترون ندارد.
مولکول آب چند اتم دارد؟
مولکول آب سه اتم دارد: دو هیدروژن و یک اکسیژن. زاویهٔ میان دو پیوند حدود ۱۰۴٫۵ درجه است.
آیا همهٔ مواد مولکولیاند؟
نه. مواد یونی مثل نمک و فلزها و بلورهای کوالانسی مثل الماس مولکول جدا ندارند و شبکهای پیوستهاند. با این حال گازها و مایعات رایج بیشتر مولکولیاند.
منابع
- molecule · IUPAC
آخرین بازبینی:
فکت علمی
دانستنیها
اخبار نجوم
در خبرها
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
در چنین روزی
در تاریخ علم
- ۱۹۹۹دنیل ناتنز (Daniel Nathans)، پژوهشگر کاربرد آنزیمهای محدودکننده در ژنتیک مولکولی، درگذشت.
- ۱۹۸۶رابرت مولیکن (Robert Mulliken)، پژوهشگر اوربیتالهای مولکولی و پیوند شیمیایی، درگذشت.
- ۲۰۰۴سالروز درگذشت موریس ویلکینز (Maurice Wilkins) است؛ پژوهشهای پراش پرتو ایکس او به تعیین ساختار مولکولی دیانای کمک کرد.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از مولکول گفتهاند.
ابر مولکولی تاج جنوبی و خوشه چلچراغ۳۱ تیر ۱۴۰۵
غبار ستارهای در ابر مولکولی برساووش۶ بهمن ۱۴۰۳
ابر مولکولی آفتابپرست I۷ خرداد ۱۴۰۳
در امتداد ابر مولکولی توروس۲ آذر ۱۴۰۲
NGC 2626 در امتداد پشتهٔ مولکولی بادبان۱۵ بهمن ۱۴۰۱
بارنارد ۶۸: ابر مولکولی تاریک۹ بهمن ۱۴۰۱
ابر مولکولی بوقلمون ۱۲۸ بهمن ۱۴۰۰






