رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم

مولکول Molecule

مولکول گروهی از دو یا چند اتم است که با پیوند شیمیایی به هم متصل شده‌اند و کوچک‌ترین بخش یک ماده را می‌سازد که هنوز خواص شیمیایی آن را دارد.

نام‌های دیگر: مولکول چیست

ابر مولکولی تاج جنوبی و خوشه چلچراغ
تصویر روز ناسا، 2026-07-22

مولکول‌ها را می‌توان آجرهای ساختمان بسیاری از مواد دانست. اتم‌های یک مولکول با پیوند شیمیایی به هم چسبیده‌اند و چینش و فاصلهٔ آن‌ها شکل مولکول را معین می‌کند. مولکول آب (H₂O) از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ساخته شده و شکلی خمیده دارد، که دلیل بسیاری از ویژگی‌های شگفت‌انگیز آب است.

## مولکول، ترکیب و عنصر چه فرقی دارند؟
اگر مولکول فقط از یک نوع اتم باشد، مثل O₂ و N₂ و O₃، آن را مولکول عنصری می‌نامیم. اگر از چند نوع اتم ساخته شود مانند H₂O و CO₂ و CH₄، ترکیب مولکولی است. همهٔ مواد از مولکول ساخته نشده‌اند: نمک خوراکی و فلزها شبکه‌های بزرگ بلوری‌اند و مولکول مجزا ندارند، و گازهای نجیب مانند هلیوم از اتم‌های تکی تشکیل می‌شوند.

## ابرمولکول‌ها و مولکول‌های زیستی
برخی مولکول‌ها بسیار بزرگ‌اند. پروتئین‌ها از هزاران اتم و دی‌ان‌ای از میلیاردها اتم ساخته شده است. این درشت‌مولکول‌ها پایهٔ حیات‌اند. شکل سه‌بعدی یک پروتئین کار آن را در سلول تعیین می‌کند. پلاستیک‌ها و نشاسته پلیمرند، یعنی زنجیره‌هایی از واحدهای تکرارشونده.

## مولکول‌ها در فضا
مولکول‌ها در کیهان هم هستند. اخترشناسان در فضای میان‌ستاره‌ای و ابرهای مولکولی ترکیب‌هایی چون آب، آمونیاک و الکل، و در شهاب‌سنگ‌ها و دنباله‌دارها آمینواسیدها یافته‌اند. این ابرها زادگاه ستاره‌ها هستند (ابر مولکولی). دانشمندان با طیف‌سنجی از نور جذب‌شده، مولکول‌های دوردست را شناسایی می‌کنند.

پرسش‌های رایج

  1. مولکول از چه ساخته شده است؟

    از دو یا چند اتم که با پیوند شیمیایی به هم متصل شده‌اند. اتم‌ها خود از پروتون، الکترون و معمولاً نوترون ساخته می‌شوند؛ هیدروژن ۱ نوترون ندارد.

  2. مولکول آب چند اتم دارد؟

    مولکول آب سه اتم دارد: دو هیدروژن و یک اکسیژن. زاویهٔ میان دو پیوند حدود ۱۰۴٫۵ درجه است.

  3. آیا همهٔ مواد مولکولی‌اند؟

    نه. مواد یونی مثل نمک و فلزها و بلورهای کوالانسی مثل الماس مولکول جدا ندارند و شبکه‌ای پیوسته‌اند. با این حال گازها و مایعات رایج بیشتر مولکولی‌اند.

منابع

  1. molecule · IUPAC

آخرین بازبینی:

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

اخبار نجوم

در خبرها

تصویر روز ناسا

در تصویرهای روز

همه

در چنین روزی

در تاریخ علم

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از مولکول گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین