ستارهٔ تبی Tabby's Star

ستارهٔ تبی، که با نام فهرست‌اش KIC 8462852 و به‌نام ستارهٔ بویاجیان هم دیده می‌شود، ستاره‌ای از رده F در صورت فلکی ماکیان و در فاصلهٔ حدود ۱۵۰۰ سال نوری است. این ستاره اندکی بزرگ‌تر و داغ‌تر از خورشید است و درخشندگی‌اش به‌تنهایی چندان خاص نیست، اما رفتار نور آن غیرعادی است.

ستارهٔ تبی چگونه کشف شد؟

داده‌های تلسکوپ فضایی کپلر در پروژهٔ شهروند-دانشمند «شکارچیان سیاره» بررسی می‌شد که داوطلبان افت‌های عجیب نور این ستاره را نشان دادند. در سال ۲۰۱۵ تبتا بویاجیان و همکارانش مقاله‌ای دربارهٔ آن منتشر کردند و ستاره به‌افتخار او «ستارهٔ تبی» نام گرفت. افت‌های نور تا حدود ۱۵ و ۲۲ درصد بودند که برای عبور یک سیاره نامعمول است، چون سیاره‌ای مثل مشتری فقط حدود یک درصد نور ستاره را می‌پوشاند. همچنین الگو دوره‌ای نبود.

علت چیست؟

فرضیه‌های متعددی مطرح شد. یکی از آن‌ها، که جیسون رایت و همکارانش آن را در میان گزینه‌ها بررسی کردند، ساختاری مصنوعی مانند کره دایسون بود که به‌عنوان توضیحی حاصل از تمدن فرازمینی درنظر گرفته شد؛ ایده‌ای که مرکز توجه رسانه‌ها شد. اما شواهد بعدی از آن حمایت نکرد. بررسی‌های سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ نشان داد افت نور در طول موج‌های کوتاه (آبی) بیشتر از موج‌های بلند است، که با عبور غبار ریز سازگار است و با جسمی کدر نه. اکنون بیشتر پژوهشگران ابری از غبار یا ابرهای دنباله‌دارها را محتمل‌ترین توضیح می‌دانند، هرچند دلیل اصلی ایجاد این غبار هنوز بحث است.

چرا مهم است؟

این ستاره نمونه‌ای از کارآمدی روش‌های گذر در یافتن سیاره‌های فراخورشیدی و نیز نقش داوطلبان در علم است. همچنین جست‌وجو برای هوش فرازمینی سیگنالی از آن نیافت. ستارهٔ تبی نشان می‌دهد نامعمول بودن یک پدیده لزوماً به معنای ساختهٔ موجودی هوشمند نیست و فرضیه‌های ساده‌تر باید نخست آزموده شوند.

پرسش‌های رایج

### ستارهٔ تبی چیست؟
ستارهٔ تبی ستاره‌ای در صورت فلکی ماکیان است که نور آن گاه به‌طور ناگهانی و نامنظم تا بیش از ۲۰ درصد کم می‌شود.

### ستارهٔ تبی چرا به این نام خوانده می‌شود؟
به‌افتخار تبتا بویاجیان، ستاره‌شناسی که در ۲۰۱۵ مقالهٔ اصلی دربارهٔ آن را منتشر کرد.

### آیا ستارهٔ تبی نشانهٔ تمدن فرازمینی است؟
هیچ مدرکی برای آن وجود ندارد. شواهد فعلی بیشتر به غبار و مواد طبیعی اشاره دارد و فرضیهٔ تمدن فرازمینی دور از اجماع است.

### ستارهٔ تبی چقدر از ما فاصله دارد؟
حدود ۱۵۰۰ سال نوری.