دانشنامهمفهوم
خط یخبندان منظومهٔ شمسی Frost line
خط یخبندان فاصلهای از ستارهٔ جوان در قرص پیراستاره‌ای است که فراتر از آن دما به‌اندازهٔ کافی پایین است تا ترکیباتی مانند آب به یخ تبدیل شوند؛ در منظومهٔ شمسی در حدود ۲٫۷ تا ۵ واحد نجومی قرار داشت.
نام‌های دیگر: Frost line (astrophysics)
خط یخبندان (Frost line یا snow line) مرزی در قرص گاز و غبار پیرامون یک ستارهٔ جوان است که ورای آن، مواد فرّاری مثل آب، آمونیاک و متان یخ می‌زنند. درون این مرز، دما بالا بود و این مواد گازی می‌ماندند.
در منظومهٔ شمسی اولیه، خط یخبندان آب در حدود ۲٫۷ تا ۵ واحد نجومی از خورشید برآورد می‌شود، یعنی در محدودهٔ کمربند سیارکها و نزدیک به مدار مشتری. این مرز نقش مهمی در شکل دادن به منظومه داشت.
خط یخبندان چه تأثیری دارد؟
وجود یخ تفاوت بزرگی در تشکیل سیاره‌ها ایجاد می‌کند. بیرون از مرز، یخ آب مادهٔ اولیهٔ بیشتری در اختیار گرانش گذاشت و هسته‌های بزرگ‌تر ساخت. این هستهها می‌توانستند گاز فراوان جذب کنند و به غولهای گازی و غولهای یخی تبدیل شوند. درون مرز، فقط مواد سنگی و فلزی جامد بودند و سیاره‌های کوچک زمین‌سان پدید آمدند.
این تفاوت روشن می‌کند چرا سیاره‌های درونی کوچک و سنگی و سیاره‌های بیرونی بزرگ‌اند. بنابراین جایگاه خط یخبندان برای فهم تشکیل منظومه‌ها اهمیت دارد. تشکیل و تکامل منظومهٔ شمسی را به همین ترتیب می‌توان توضیح داد.
خط یخبندان در دیگر ستاره‌ها
هر ستاره‌ای خط یخبندان خود را دارد که با درخشندگی ستاره تغییر می‌کند؛ ستارهٔ پرنورتر آن را دورتر می‌برد. رصدهای تلسکوپ ALMA در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از خط یخبندان در قرص‌های ستارگان جوان دیگر آشکار کرده‌اند.
پرسش‌های رایج
### خط یخبندان چیست؟
خط یخبندان فاصلهای در قرص اولیهٔ یک ستاره است که فراتر از آن آب و ترکیبات مشابه به یخ تبدیل میشوند.
### خط یخبندان در منظومهٔ شمسی کجا بود؟
خط یخبندان آب در منظومهٔ شمسی اولیه در حدود ۲٫۷ تا ۵ واحد نجومی از خورشید، نزدیک کمربند سیارکها و مشتری، بود.
### خط یخبندان چه ربطی به غولهای گازی دارد؟
بیرون از خط یخبندان، ماده بیشتری برای ساخت هستهٔ بزرگ در دسترس بود. این هستهها گاز زیادی جذب کردند و غول گازی ساختند.
### آیا زمین پیش از خط یخبندان بود؟
بله، زمین بسیار درون خط یخبندان تشکیل شد. آب زمین احتمالاً بیشتر از سیارکهای کربندار و شاید بخشی از دنبالهدارهای دورتر رسیده است.