رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیمفهوم

خط یخ Frost line

خط یخ‌بندان فاصله‌ای از ستارهٔ جوان در قرص پیراستاره‌ای است که فراتر از آن دما به‌اندازهٔ کافی پایین است تا ترکیباتی مانند آب به یخ تبدیل شوند؛ در منظومهٔ شمسی در حدود ۲٫۷ تا ۵ واحد نجومی قرار داشت.

نام‌های دیگر: Frost line (astrophysics)، خط یخ‌بندان منظومهٔ شمسی

خط یخ‌بندان (Frost line یا snow line) مرزی در قرص گاز و غبار پیرامون یک ستارهٔ جوان است که ورای آن، یک مادهٔ فرّار مشخص می‌تواند به یخ تبدیل شود. آب، آمونیاک و متان دماهای میعان متفاوت و در نتیجه خط‌های یخ‌بندان جداگانه دارند؛ درون مرز مربوط به هر ماده، دما برای یخ‌زدن آن بالا است.

در منظومهٔ شمسی اولیه، خط یخ‌بندان آب در حدود ۲٫۷ تا ۵ واحد نجومی از خورشید برآورد می‌شود، یعنی در محدودهٔ کمربند سیارک‌ها و نزدیک به مدار مشتری. این مرز نقش مهمی در شکل دادن به منظومه داشت.

خط یخ‌بندان چه تأثیری دارد؟

وجود یخ تفاوت بزرگی در تشکیل سیاره‌ها ایجاد می‌کند. بیرون از مرز، یخ آب مادهٔ اولیهٔ بیشتری در اختیار گرانش گذاشت و هسته‌های بزرگ‌تر ساخت. این هسته‌ها می‌توانستند گاز فراوان جذب کنند و به غول‌های گازی و غول‌های یخی تبدیل شوند. درون مرز، فقط مواد سنگی و فلزی جامد بودند و سیاره‌های کوچک زمین‌سان پدید آمدند.

این تفاوت روشن می‌کند چرا سیاره‌های درونی کوچک و سنگی و سیاره‌های بیرونی بزرگ‌اند. بنابراین جایگاه خط یخ‌بندان برای فهم تشکیل منظومه‌ها اهمیت دارد. تشکیل و تکامل منظومهٔ شمسی را به همین ترتیب می‌توان توضیح داد.

خط یخ‌بندان در دیگر ستاره‌ها

هر ستاره‌ای خط یخ‌بندان خود را دارد که با درخشندگی ستاره تغییر می‌کند؛ ستارهٔ پرنورتر آن را دورتر می‌برد. رصدهای تلسکوپ ALMA در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از خط یخ‌بندان در قرص‌های ستارگان جوان دیگر آشکار کرده‌اند.

پرسش‌های رایج

  1. خط یخ‌بندان چیست؟

    خط یخ‌بندان فاصله‌ای در قرص اولیهٔ یک ستاره است که فراتر از آن ماده‌ای مشخص، مانند آب، می‌تواند به یخ تبدیل شود.

  2. خط یخ‌بندان در منظومهٔ شمسی کجا بود؟

    خط یخ‌بندان آب در منظومهٔ شمسی اولیه در حدود ۲٫۷ تا ۵ واحد نجومی از خورشید، نزدیک کمربند سیارک‌ها و مشتری، بود.

  3. خط یخ‌بندان چه ربطی به غول‌های گازی دارد؟

    بیرون از خط یخ‌بندان، ماده بیشتری برای ساخت هستهٔ بزرگ در دسترس بود. این هسته‌ها گاز زیادی جذب کردند و غول گازی ساختند.

  4. آیا زمین پیش از خط یخ‌بندان بود؟

    بله، زمین بسیار درون خط یخ‌بندان تشکیل شد. آب زمین احتمالاً بیشتر از سیارک‌های کربن‌دار و شاید بخشی از دنباله‌دارهای دورتر رسیده است.

منابع

  1. Snow in an Infant Planetary System · ESO

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از خط یخ گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین