بارش شهابی جوزایی Geminids

بارش شهابی جوزایی اغلب بهترین بارش سالانه شمرده می‌شود. نرخ آن در اوج، زیر آسمان تاریک، به حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ شهاب در ساعت می‌رسد و شهاب‌هایش روشن، رنگارنگ و نسبتاً کندرو هستند. نام آن از صورت فلکی «جوزا» (دوپیکر، Gemini) آمده و کانونش نزدیک ستارهٔ درخشان «کاستور» است.

بر خلاف بیشتر بارش‌ها، شب‌های بلند و سرد آذر زمان تماشای آن است؛ پس می‌توان از اوایل شب، پیش از نیمه‌شب، هم شهاب‌های زیادی دید.

منشأ بارش جوزایی چیست؟

جرم مادر این بارش جرمی به نام ۳۲۰۰ فایتون (3200 Phaethon) است که در سال ۱۹۸۳ کشف شد و بیشتر شبیه سیارک رفتار می‌کند تا دنباله‌دار. فایتون مداری بسیار کشیده دارد و در هر دور بسیار به خورشید نزدیک می‌شود؛ گرمای شدید باعث ترک خوردن و ریزش سنگ و غبار از آن می‌شود. چنین جرمی که میان سیارک و دنباله‌دار قرار می‌گیرد، گاهی «دنباله‌دار سنگی» نامیده می‌شود. بارش جوزایی نخستین بار حدود سال ۱۸۶۲ شناخته شد و از آن زمان، نرخ آن با گذر زمان بیشتر شده است.

ویژگی‌های شهاب‌های جوزایی

سرعت ورود این شهاب‌ها حدود ۳۵ کیلومتر بر ثانیه است که در مقایسه با بارش‌هایی مثل اسدی بسیار کمتر است؛ برای همین ردشان آهسته‌تر و آسان‌تر دیده می‌شود. ذرات چگال‌تر از غبار دنباله‌دارها هستند و شهاب‌هایی روشن می‌سازند که گاهی به رنگ‌های سبز و زرد می‌درخشند. بیشترین نرخ پس از ساعت ۲ بامداد است، اما در بسیاری از شب‌ها از حدود ساعت ۹ تا ۱۰ شب هم شهاب‌ها آغاز می‌شوند. برای آشنایی بیشتر با پدیدهٔ عمومی، بارش شهابی را ببینید.

پرسش‌های رایج

### بارش شهابی جوزایی چه زمانی است؟
بارش شهابی جوزایی از حدود ۱۳ تا ۲۶ آذر (۴ تا ۱۷ دسامبر) فعال است و حدود ۲۲ و ۲۳ آذر (۱۳ و ۱۴ دسامبر) به اوج می‌رسد.

### بارش جوزایی از دنباله‌دار می‌آید؟
نه. جرم مادر بارش شهابی جوزایی سیارک ۳۲۰۰ فایتون است که مدار کشیده‌ای دارد و گاهی «دنباله‌دار سنگی» هم نامیده می‌شود.

### چرا شهاب‌های جوزایی کندتر هستند؟
شهاب‌های بارش جوزایی با سرعت حدود ۳۵ کیلومتر بر ثانیه وارد جو می‌شوند، و این از سرعت بسیاری از بارش‌های دیگر کمتر است.

### بهترین زمان دیدن بارش جوزایی کی است؟
بارش شهابی جوزایی از حدود ساعت ۹ شب قابل دیدن است و بهترین زمان آن اطراف ساعت ۲ بامداد، زمانی که جوزا در بالاترین نقطهٔ آسمان قرار دارد.