صورت فلکی جوزا Gemini (constellation)

صورت فلکی جوزا (Gemini) در آسمان زمستان و اوایل بهار، در شمال‌شرقی شکارچی، دیده می‌شود. دو ستارهٔ پرنور آن، کاستور و پولوکس، سر دو برادر دوقلو را نشان می‌دهند و بدن آن‌ها با رشته‌هایی از ستارگان کم‌نورتر به سمت جنوب کشیده می‌شود. در اسطوره‌های یونانی، آن دو برادر حامی دریانوردان بودند.

کاستور و پولوکس چه ستاره‌هایی هستند؟

پولوکس (بتا جوزا) درخشان‌ترین ستارهٔ این صورت فلکی است؛ غولی نارنجی‌رنگ در فاصلهٔ حدود ۳۴ سال نوری که دست‌کم یک سیارهٔ فراخورشیدی دارد. کاستور (آلفا جوزا) با فاصلهٔ حدود ۵۱ سال نوری در واقع منظومه‌ای از شش ستاره است که در سه جفت به دور هم می‌گردند و با تلسکوپ کوچک دو ستارهٔ اصلی‌اش جدا دیده می‌شوند. این دو ستاره در آسمان کنار هم‌اند، ولی ارتباط فیزیکی با هم ندارند.

جوزا و کشف‌های بزرگ

در جوزا دو کشف تاریخی رخ داد. ویلیام هرشل در سال ۱۷۸۱ در همین ناحیه اورانوس را یافت و کلاید تامباگ در سال ۱۹۳۰ پلوتون را در جوزا کشف کرد. همچنین بارش شهابی جوزایی که در میانهٔ آذر به اوج می‌رسد، از جهت جوزا دیده می‌شود و از پربارترین بارش‌های سال است.

پرسش‌های رایج

### کاستور و پولوکس چقدر از هم دورند؟
در آسمان فقط چند درجه از هم فاصله دارند، ولی در فضا کاستور حدود ۵۱ و پولوکس حدود ۳۴ سال نوری از ما دور است. یعنی این دو ستارهٔ «دوقلو» پیوند فیزیکی با هم ندارند.

### بارش شهابی جوزایی چه زمانی دیده می‌شود؟
بارش جوزایی هر سال در میانهٔ آذر به اوج می‌رسد و در شب‌های صاف و آسمان تاریک می‌تواند تا حدود ۱۲۰ شهاب در ساعت نشان دهد. بهترین زمان دیدن آن بعد از نیمه‌شب است.

### جوزا را چطور پیدا کنیم؟
دو ستارهٔ کاستور و پولوکس را بالای سر شکارچی و در شمال شرقی او جست‌وجو کنید. این دو ستاره نزدیک هم و تقریباً هم‌درخشش‌اند و پیدا کردنشان آسان است.

### آیا جوزا فقط زمستان‌ها دیده می‌شود؟
بهترین زمان رصد آن زمستان است، ولی از آذر تا اوایل خرداد در شب‌های ایران قابل دیدن است. از حدود ۳۱ خرداد تا ۲۹ تیر خورشید در پیش‌زمینهٔ جوزا است و آن را نمی‌توان دید.