بارش شهابی شلیاقی Lyrids

بارش شهابی شلیاقی (Lyrids) هر سال در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت دیده می‌شود. نام آن از صورت فلکی «شلیاق» (چنگ، Lyra) آمده و کانونش نزدیک ستارهٔ درخشان کرکس نشسته (وگا) است. نرخ معمول آن حدود ۱۸ شهاب در ساعت است، هرچند گاهی ناگهان بیشتر می‌شود.

این بارش به‌خاطر قدمتش مهم است. گزارش‌هایی دربارهٔ آن در تاریخ چین حدود ۶۸۷ پیش از میلاد ثبت شده و بدین ترتیب از دیرینه‌ترین بارش‌های شناخته‌شده است.

منشأ بارش شلیاقی

جرم مادر بارش، دنباله‌دار C/1861 G1 (تاچر، Thatcher) است. این دنباله‌دار مداری بسیار دراز دارد و دورهٔ آن حدود ۴۱۵ سال است؛ آخرین بار در سال ۱۸۶۱ دیده شد و تا چند صد سال دیگر باز نمی‌گردد. ذراتی که در گذرهای پیشین به‌جا مانده، مدار زمین را قطع کرده‌اند و هر سال بارش را می‌سازند. دربارهٔ این اجرام دنباله‌دار و دربارهٔ پدیدهٔ کلی بارش شهابی را ببینید.

ویژگی‌های شهاب‌های شلیاقی

شهاب‌ها با سرعت حدود ۴۹ کیلومتر بر ثانیه وارد جو می‌شوند و بیشتر آن‌ها متوسط‌اند. بخشی از شهاب‌ها ردی کوتاه و درخشان به جا می‌گذارند که چند ثانیه می‌ماند. در برخی سال‌ها، مثلاً ۱۹۴۵ و ۱۹۸۲، نرخ شهاب‌های گزارش‌شده بسیار بیشتر بود و به حدود ۱۰۰ در ساعت رسید؛ ولی پیش‌بینی چنین جهش‌هایی دشوار است.

چگونه آن را ببینیم؟

بهترین زمان از حدود نیمه‌شب تا سپیده‌دم است؛ آنگاه شلیاق بالا آمده است. به آسمان تاریک بروید و تمام آسمان را نگاه کنید. چون اوج بارش در یک شب یا دو شب است، نور ماه می‌تواند بسیاری از شهاب‌ها را محو کند. نیازی به دوربین نیست.

پرسش‌های رایج

### بارش شهابی شلیاقی چه زمانی است؟
بارش شهابی شلیاقی از اواسط تا اواخر آوریل، یعنی اواخر فروردین تا اوایل اردیبهشت، فعال است و حدود ۲۲ آوریل به اوج می‌رسد.

### بارش شلیاقی از کدام دنباله‌دار می‌آید؟
بارش شهابی شلیاقی از دنباله‌دار تاچر (C/1861 G1) می‌آید که هر حدود ۴۱۵ سال یک بار به خورشید نزدیک می‌شود.

### بارش شلیاقی چقدر قدیمی است؟
بارش شهابی شلیاقی یکی از قدیمی‌ترین بارش‌های ثبت‌شده است و گزارش‌هایی از آن در متون چینی حدود ۶۸۷ پیش از میلاد وجود دارد.

### چرا به آن شلیاقی می‌گویند؟
بارش شهابی شلیاقی نام خود را از صورت فلکی شلیاق (چنگ) گرفته است، چون شهاب‌ها از ناحیه‌ای نزدیک این صورت فلکی بیرون می‌زنند.