صورت فلکی شلیاق Lyra

صورت فلکی شلیاق (Lyra) از کوچک‌ترین صورت‌های فلکی آسمان تابستان است، اما به‌خاطر ستارهٔ وگا به‌راحتی شناخته می‌شود. نام آن به چنگ یا لیر اورفئوس، نوازندهٔ اسطوره‌ای یونان، برمی‌گردد. چهار ستارهٔ کم‌نورتر یک متوازی‌الاضلاع کوچک در کنار وگا می‌سازند که برای یافتن آن کافی است.

ستاره‌ها و اجرام شلیاق

وگا با قدر ظاهری حدود ۰ و فاصلهٔ حدود ۲۵ سال نوری یکی از درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان و رأس «مثلث تابستانی» است؛ دو ستارهٔ دیگر این مثلث دنب و آلتایر هستند. ستارهٔ اپسیلون شلیاق «دوگانهٔ دوگانه» است: دو جفت ستاره که با تلسکوپ کوچک جدا می‌شوند. بتا شلیاق ستاره‌ای دوتایی گرفتی است که روشنایی‌اش هر ۱۳ روز تغییر می‌کند و نمونه‌ای از ستاره‌های متغیر است.

بین بتا و گاما شلیاق، سحابی حلقه (مسیه ۵۷) دیده می‌شود؛ یک سحابی سیاره‌نما که با تلسکوپ کوچک به شکل حلقهٔ دودی دیده می‌شود. بخشی از میدان دید تلسکوپ فضایی کپلر هم در همین ناحیه بود.

بارش شهابی شلیاقی و ستارهٔ قطبی آینده

بارش شهابی شلیاقی هر سال حدود ۲ اردیبهشت به اوج می‌رسد و از بازماندهٔ دنباله‌دار تاچر پدید می‌آید. همچنین به‌دلیل تقدیم اعتدالین، وگا حدود ۱۳ هزار سال دیگر نزدیک به قطب شمال آسمان خواهد بود و در آن زمان نقش ستارهٔ قطبی را بازی می‌کند.

پرسش‌های رایج

### وگا چقدر از ما دور است؟
وگا حدود ۲۵ سال نوری از ما فاصله دارد و از نزدیک‌ترین ستاره‌های درخشان آسمان است. نورش که امروز می‌بینیم، حدود ۲۵ سال پیش از آن ستاره راه افتاده است.

### سحابی حلقه را چطور می‌توان دید؟
برای دیدن سحابی حلقه (مسیه ۵۷) به تلسکوپ نیاز است، حتی با بزرگ‌نمایی کم. در تلسکوپ‌های کوچک حلقه‌ای مه‌آلود میان دو ستارهٔ کم‌نور دیده می‌شود.

### شلیاق در کدام فصل دیده می‌شود؟
شلیاق در تابستان و اوایل پاییز بالای سر دیده می‌شود. در شب‌های تیر و مرداد، وگا درخشان‌ترین ستارهٔ بالای سر است.

### آیا وگا روزی ستارهٔ قطبی می‌شود؟
بله. به‌دلیل تقدیم اعتدالین، قطب شمال آسمان آهسته جابه‌جا می‌شود و حدود ۱۳ هزار سال دیگر وگا نزدیک آن خواهد بود و نقش ستارهٔ قطبی را بازی می‌کند.