میرا (ستاره متغیر) Mira

میرا (Mira) یا اُمیکرون قیطس نخستین ستارهٔ متغیری است که روشنایی‌اش به‌صورت دوره‌ای تغییر می‌کند و شناخته شد. نامش لاتین و به معنی «شگفت‌انگیز» است که یوهانس هوِلیوس به آن داد. میرا حدود ۳۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد و در صورت فلکی قیطس (Cetus) جای دارد.

چرا میرا تغییر می‌کند؟

میرا غولی سرخ در مرحلهٔ پایانی عمر ستاره‌ای است و مانند توپی بزرگ منبسط و منقبض می‌شود. دورهٔ این ضربان حدود ۳۳۲ روز است. در اوج، روشنایی میرا به قدر ظاهری حدود ۲ تا ۴ می‌رسد و با چشم دیده می‌شود، و در کمینه تا حدود ۹ یا ۱۰ فرو می‌رود که فقط با تلسکوپ دیده می‌شود. اوج‌ها هر بار یکسان نیستند. چنین ستاره‌هایی «متغیرهای میرایی» خوانده می‌شوند. این رده پژوهش درباره ستاره‌های متغیر و مراحل پایانی ستاره‌هایی مانند خورشید را پیش برده است. میرا یک غول سرخ است که در پایان لایه‌های بیرونی‌اش را می‌افشاند و هسته‌اش کوتولهٔ سفید می‌شود.

تاریخچهٔ کشف

دیوید فابریسیوس، ستاره‌شناس آلمانی، در سال ۱۵۹۶ ستاره‌ای را دید که در طول ماه‌ها ناپدید می‌شد. یوهانس هولواردا در سال ۱۶۳۸ دورهٔ حدودی تغییر را حدود ۱۱ ماه تعیین کرد. این ستاره نخستین نمونهٔ شناخته‌شدهٔ ستاره‌ای بود که روشنایی‌اش به‌صورت دوره‌ای تغییر می‌کند و نشان داد آسمان همیشه ثابت نیست.

همدم و دُم

میرا ستاره‌ای دوتایی است: همدمی کوچک‌تر، به احتمال زیاد یک کوتولهٔ سفید، به دور آن می‌گردد. در سال ۲۰۰۷ تلسکوپ فضایی گالکس دُمی بسیار بلند، حدود ۱۳ سال نوری، از گاز پشت میرا آشکار کرد که با حرکت ستاره در فضا ساخته می‌شود.

پرسش‌های رایج

### میرا را کی می‌توان با چشم دید؟
فقط نزدیک بیشینهٔ روشنایی آن، که هر حدود ۱۱ ماه تکرار می‌شود. زمان‌های دقیق را باید از تقویم‌های ستاره‌های متغیر جست‌وجو کرد.

### چرا میرا «شگفت» نامیده شده است؟
چون ستاره‌ای بود که ظاهر و ناپدید می‌شد و کسی پیش از آن چنین رفتاری را برای ستاره‌ای ندیده بود.

### میرا در کدام صورت فلکی است؟
میرا در صورت فلکی قیطس (نهنگ) است.

### میرا چقدر از ما دور است؟
میرا حدود ۳۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد.