خلیج فارس Persian Gulf

خلیج فارس بخشی از اقیانوس هند است که بین ایران و شبه‌جزیرهٔ عربستان قرار دارد و از راه تنگهٔ هرمز به دریای عمان و اقیانوس راه می‌یابد. از ایران، عربستان سعودی، عراق، کویت، بحرین، قطر، امارات و عمان به آن دسترسی دارند. میانگین عمق آن حدود ۵۰ متر و بیشینه‌اش نزدیک ۹۰ متر است؛ پس بسیار کم‌عمق‌تر از دریاهای دیگر است. شوری و دمای آب آن بالاست و اغلب شوری از ۴۰ گرم در لیتر هم بیشتر می‌شود.

خلیج فارس چگونه ساخته شد؟

خلیج فارس بر لبهٔ صفحهٔ عربی و در برابر کوه‌های زاگرس قرار دارد. وزن زاگرس پوسته را به پایین خم کرد و این حوضه را پدید آورد که رسوب‌ها و سنگ‌های آهکی آن پر از نفت و گاز است. جالب است که در آخرین عصر یخبندان و سطح دریای پایین‌تر، بستر خلیج خشکی بود و رود بزرگی به آن می‌ریخت. با ذوب یخ‌ها، دریا حدود ۱۲ هزار سال پیش دوباره بالا آمد و در حدود شش هزار سال پیش به مرز امروزی رسید.

نفت، گاز و اهمیت راهبردی

بخش بزرگی از نفتی که از راه دریا صادر می‌شود از این منطقه می‌گذرد، چون بخش بزرگی از ذخایر شناخته‌شدهٔ نفت و گاز جهان در اطراف آن است. تنگهٔ هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی است. غواصی برای مروارید و ماهی‌گیری از قدیم در آن رواج داشته است. زیست‌بوم آن شامل صخره‌های مرجانی، علف‌های دریایی، لاک‌پشت‌ها و دلفین‌هاست. جزایر ایران، مثل قشم، کیش و هرمز، در آن‌اند.

نام خلیج فارس

نام «خلیج فارس» (Persian Gulf) از دیرباز در منابع تاریخی و نقشه‌ها به کار رفته و نام پذیرفته‌شده در منابع بین‌المللی است. ۱۰ اردیبهشت (۳۰ آوریل) در ایران «روز ملی خلیج فارس» نام دارد.

پرسش‌های رایج

### خلیج فارس چقدر عمق دارد؟
میانگین عمق آن حدود ۵۰ متر و بیشینه‌اش حدود ۹۰ متر است. خلیج فارس از اقیانوس‌ها و دریاهای عمیق بسیار کم‌عمق‌تر است.

### خلیج فارس چند کیلومتر طول دارد؟
حدود ۹۹۰ کیلومتر طول دارد و پهنای آن از حدود ۵۵ تا ۳۴۰ کیلومتر متفاوت است.

### چرا آب خلیج فارس این‌قدر شور و گرم است؟
چون کم‌عمق است و تبخیر شدید و ورودی رودخانهٔ کمی دارد. در تابستان دمای سطح آب گاه از ۳۰ درجه هم بالاتر می‌رود.

### خلیج فارس چگونه به اقیانوس می‌پیوندد؟
از راه تنگهٔ هرمز به دریای عمان و از آنجا به دریای عرب و اقیانوس هند. باریک‌ترین بخش تنگه حدود ۴۰ کیلومتر پهنا دارد.