دانشنامهجرم آسمانی
صورت فلکی حوت Pisces (constellation)
صورت فلکی حوت، «ماهیها»، یکی از صورت‌های فلکی منطقةالبروج است که نقطهٔ اعتدال بهاری، یعنی آغاز بهار و نوروز، امروز در آن قرار دارد.
نام‌های دیگر: حوت، ماهیها
صورت فلکی حوت (Pisces) از دو ماهی تشکیل شده که با ریسمانی به هم بسته‌اند و ستارهٔ الرشا (آلفا حوت) گرهٔ این ریسمان را نشان می‌دهد. ستاره‌هایش کمنورند و رصد آن به آسمان تاریک نیاز دارد، ولی از نظر تقویم و تاریخ نجوم اهمیتی ویژه دارد. در اسطوره‌ها، آن دو ماهی آفرودیت و پسرش اروس هستند که با ماهی شدن از دست غولی گریخته‌اند.
چرا اعتدال بهاری در حوت است؟
اعتدال بهاری لحظه‌ای است که خورشید از استوای سماوی به شمال می‌گذرد و بهار آغاز می‌شود. دو هزار سال پیش این نقطه در حمل بود و نام «نقطهٔ حمل» از همان زمان مانده است. اما به‌دلیل تقدیم اعتدالین، نقطهٔ اعتدال در طول زمان آهسته به سمت غرب می‌لغزد و حدود دو هزار سال است که در حوت قرار دارد. پیش‌بینی می‌شود که در حدود سال ۲۶۰۰ میلادی به دلو برسد. نتیجه‌اش این است که «ورود به عصر دلو» بیش از هر چیز یک نام‌گذاری است و دقیق نیست.
اجرام حوت
دایره‌ای از ستارگان به نام «حلقه» در ماهی غربی حوت دیده می‌شود. کهکشان مارپیچی مسیه ۷۴ هم در این صورت فلکی است و برای رصدگران آماتور یکی از دشوارترین اجرام مسیه به شمار می‌رود، چون درخشندگی سطحی کمی دارد. خورشید حدود ۲۲ اسفند تا ۲۹ فروردین از پیش‌زمینهٔ حوت می‌گذرد، یعنی روزهای نوروز خورشید در این صورت فلکی است.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| درخشان‌ترین ستاره | اتا حوت، قدر ظاهری حدود ۳٫۶ |
| نقطهٔ مهم | اعتدال بهاری (آغاز بهار) |
| بهترین فصل دیدن | پاییز |
| نوع | صورت فلکی منطقةالبروج |
پرسش‌های رایج
### آیا نوروز در صورت فلکی حوت رخ می‌دهد؟
بله. در دورهٔ کنونی خورشید هنگام اعتدال بهاری در جهت صورت فلکی حوت دیده می‌شود. پیش از این، حدود دو هزار سال پیش، همان نقطه در حمل بود.
### حوت کمنور است؟
بله. ستارههای حوت همگی کمنورند و با چشم غیرمسلح دیدن شکل ماهیها در آسمان شهرها دشوار است. آسمان تاریک و بدون ماه لازم است.
### کدام ستاره گرهٔ ریسمان ماهیهاست؟
الرشا (آلفا حوت) گرهٔ ریسمانی است که دو ماهی را به هم میبندد. این ستاره در واقع منظومهای چندستارهای است و با تلسکوپی متوسط و آسمانی آرام دو ستارهٔ اصلیاش جدا دیده میشوند.
### حوت و برج حوت یکی هستند؟
نه. برج حوت بخشی ۳۰ درجهای از دایرةالبروج در طالعبینی است و با ناحیهای که صورت فلکی حوت در آسمان اشغال کرده تفاوت دارد. برای جزئیات به تفاوت نجوم و طالعبینی نگاه کنید.