دایرةالبروج Ecliptic

دایرةالبروج (اکلیپتیک) خطی فرضی روی کرهٔ آسمان است که خورشید در طی یک سال از میان ستارگان زمینهٔ آسمان آن را می‌پیماید. این مسیر در واقع نتیجهٔ گردش زمین دور خورشید است؛ از زمین چنین به نظر می‌رسد که خورشید در برابر ستارگان جابه‌جا می‌شود.

دایرةالبروج چرا اهمیت دارد؟

صفحهٔ دایرةالبروج همان صفحهٔ مدار زمین است و سیاره‌های دیگر نیز تقریباً در همین صفحه می‌چرخند، چون منظومه از یک قرص گرد و تخت شکل گرفته است. پس ماه و سیاره‌ها همیشه نزدیک این خط دیده می‌شوند. صورت‌های فلکی‌ای که بر این مسیر قرار دارند در سنت اخترشناسی جایگاه ویژه‌ای دارند؛ برای آشنایی بیشتر ببینید منطقةالبروج.

شیب دایرةالبروج

انحراف محوری زمین حدود ۲۳٫۴ درجه است. به همین دلیل دایرةالبروج با استوای سماوی همین زاویه را می‌سازد و دو نقطه دارد که این دو دایره یکدیگر را قطع می‌کنند: نقاط اعتدال بهاری و پاییزی. دورترین نقاط دایرةالبروج از استوا نیز نقاط انقلاب تابستانی و زمستانی‌اند.

از دایرةالبروج چگونه استفاده می‌شود؟

اخترشناسان در دستگاه مختصات دایرةالبروجی، طول و عرض اجرام منظومهٔ شمسی را نسبت به این صفحه می‌سنجند. خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی هم فقط وقتی رخ می‌دهند که ماه نزدیک این صفحه باشد؛ مدار ماه حدود ۵ درجه با آن زاویه دارد. نام این خط از همین جاست، چون گرفتگی‌ها بر آن روی می‌دهند.

پرسش‌های رایج

### دایرةالبروج چیست؟
دایرةالبروج مسیر ظاهری سالانهٔ خورشید روی آسمان و همان صفحهٔ مدار زمین به دور خورشید است.

### چرا سیاره‌ها نزدیک دایرةالبروج دیده می‌شوند؟
چون مدار سیاره‌ها تقریباً در یک صفحه است، سیاره‌ها همیشه در نوار باریکی نزدیک دایرةالبروج دیده می‌شوند.

### زاویهٔ دایرةالبروج با استوای سماوی چقدر است؟
این زاویه حدود ۲۳٫۴ درجه است و برابر شیب محور چرخش زمین است.

### چرا گرفتگی‌ها با دایرةالبروج ارتباط دارند؟
خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی تنها زمانی رخ می‌دهند که ماه نزدیک دایرةالبروج و در یک راستا با زمین و خورشید باشد.