تقدیم اعتدالین Axial precession

محور چرخش زمین ثابت نیست. مانند محور یک فرفرهٔ در حال کند شدن، آن هم آهسته به دور خود می‌چرخد و دایره‌ای در آسمان می‌کشد. این حرکت را تقدیم اعتدالین (تقدّم محوری) می‌نامند. یک دور کامل آن حدود ۲۵٫۷۷۲ سال، یعنی نزدیک ۲۶ هزار سال، طول می‌کشد.

زاویهٔ کجی محور در این حرکت تقریباً ثابت می‌ماند (انحراف محوری). فقط جهتی که محور به آن اشاره دارد عوض می‌شود.

تقدیم اعتدالین چه کسی کشف کرد و چرا رخ می‌دهد؟

ابرخس (هیپارخوس) در حدود ۱۳۰ پیش از میلاد با مقایسهٔ مکان ستاره‌ها در رصدهای خودش با رصدهای پیشینیان متوجه شد نقطهٔ اعتدال بهاری آرام در میان ستاره‌ها جابه‌جا می‌شود. نیوتن بعدها علتش را توضیح داد: زمین کاملاً کروی نیست و استوایش برآمدگی دارد. جاذبهٔ خورشید و ماه بر این برآمدگی گشتاوری وارد می‌کند و می‌خواهد محور را راست کند. زمین چون می‌چرخد، به جای راست شدن، محورش به‌آرامی دایره می‌کشد.

تقدیم اعتدالین چه پیامدهایی دارد؟

ستارهٔ قطبی همیشه ستارهٔ قطبی نبوده است. در حدود ۲۷۰۰ سال پیش از میلاد ستارهٔ ثعبان (تویبان) نزدیک قطب بود و در حدود ۱۴۰۰۰ سال دیگر ستارهٔ کرکس نشسته (وگا) به قطب شمال آسمان نزدیک خواهد شد. قطبی کنونی در حدود سال ۲۱۰۰ نزدیک‌ترین فاصله را با قطب خواهد داشت.

همین حرکت باعث شده نقطهٔ اعتدال بهاری که در عهد باستان در صورت فلکی حمل بود، امروز در صورت فلکی حوت باشد. تقویم‌های خورشیدی از سال اعتدالی پیروی می‌کنند که حدود ۲۰ دقیقه از سال نجومی کوتاه‌تر است و فصل‌ها را ثابت نگه می‌دارد (زمان نجومی). تقدیم اعتدالین یکی از اجزای چرخه‌های میلانکوویچ است که با آن آب‌وهوای زمین در مقیاس ده‌ها هزار سال تغییر می‌کند.

پرسش‌های رایج

### تقدیم اعتدالین یعنی چه؟
حرکت آهستهٔ محور زمین است که در حدود ۲۶ هزار سال یک دایره در آسمان می‌کشد و باعث جابه‌جایی نقطهٔ اعتدال و ستارهٔ قطبی می‌شود.

### چرا ستارهٔ قطبی عوض می‌شود؟
چون محور زمین به آرامی می‌چرخد و جهتش به ستاره‌های دیگر اشاره می‌کند. حدود ۱۴ هزار سال دیگر ستارهٔ وگا نزدیک قطب خواهد بود.

### تقدیم اعتدالین را چه کسی کشف کرد؟
معمولاً ابرخس در حدود ۱۳۰ پیش از میلاد را کاشف آن می‌دانند. او این جابه‌جایی را با مقایسهٔ رصدهای خود و پیشینیان یافت.

### آیا تقدیم اعتدالین بر فصل‌ها اثر دارد؟
در مقیاس سال‌های عادی نه، اما در طی هزاران سال زمان حضیض و اوج را نسبت به فصل‌ها عوض می‌کند و روی شدت فصل‌ها اثر می‌گذارد.