پروسیون Procyon

پروسیون (Procyon) یا آلفا کلب اصغر با قدر ظاهری حدود ۰٫۳ هشتمین ستارهٔ درخشان آسمان شب است. نام یونانی آن به معنی «پیش از سگ» است، چون پیش از شباهنگ طلوع می‌کند. در فارسی و عربی کهن «شعرای شامی» نام دارد، در برابر شباهنگ که «شعرای یمانی» است. فاصله‌اش فقط حدود ۱۱٫۵ سال نوری است و جزو نزدیک‌ترین ستارگان به ماست.

پروسیون چه ستاره‌ای است؟

پروسیون A ستاره‌ای زردمایل-سفید از رستهٔ F با جرمی حدود ۱٫۵ برابر خورشید است که در حال گذر از رشتهٔ اصلی است و درخشندگی‌اش حدود ۷ برابر خورشید است. همدم کم‌نور آن، پروسیون B، یک کوتولهٔ سفید است. دو ستاره در حدود ۴۰ سال یک‌بار به دور هم می‌چرخند.

داستان کشف همدم

فریدریش بسل، ستاره‌شناس آلمانی، در سال ۱۸۴۴ از روی نوسان‌های حرکت شباهنگ و پروسیون در آسمان نتیجه گرفت که هرکدام همدمی نادیدنی دارد که با گرانش آن را تکان می‌دهد. همدم شباهنگ بعدها دیده شد و پروسیون B را سال ۱۸۹۶ جان مارتین شیبرله مشاهده کرد. این رخداد از نخستین موارد کشف جرمی از روی اثر گرانشی‌اش بود و مثالی از نگاه ستاره‌های دوتایی است.

پروسیون در آسمان زمستان

پروسیون با شباهنگ و ابط‌الجوزا رأس‌های «مثلث زمستانی» را می‌سازد. این مثلث در شب‌های زمستان با کمک شکارچی پیدا می‌شود. پروسیون در شرق شباهنگ و در سمت شمال‌شرق آن است.

پرسش‌های رایج

### پروسیون چقدر از ما دور است؟
پروسیون حدود ۱۱٫۵ سال نوری از ما فاصله دارد و از نزدیک‌ترین ستاره‌های درخشان است.

### پروسیون و شباهنگ چه فرقی دارند؟
شباهنگ درخشان‌تر است و در صورت فلکی کلب اکبر قرار دارد؛ پروسیون در کلب اصغر و کم‌نورتر است. هر دو همدمی کوتولهٔ سفید دارند.

### پروسیون را کی می‌توان دید؟
پروسیون از آذر تا فروردین در آسمان شب ایران دیده می‌شود و بهترین زمانش دی و بهمن در شب‌های اول شب است.

### پروسیون به چه معناست؟
پروسیون در یونانی به معنی «پیش از سگ» است، چون پیش از شباهنگ، «سگ بزرگ»، طلوع می‌کند.