شباهنگ Sirius

شباهنگ، که در عربی «شعرای یمانی» و در بسیاری متون ایرانی «تیشتر» هم خوانده شده، درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان شب است. این ستاره در صورت فلکی سگ بزرگ جای دارد و درخشش تیزش، بیش از هر ستارهٔ دیگری، نظر را جلب می‌کند.

## شباهنگ چه ستاره‌ای است؟
قدر ظاهری آن حدود ۱٫۴۶- است و فقط حدود ۸٫۶ سال نوری از ما دور است؛ یکی از نزدیک‌ترین ستاره‌های دیدنی با چشم. شباهنگ A ستاره‌ای با رستهٔ طیفی A است که جرمش حدود دو برابر خورشید و درخشندگی‌اش حدود ۲۵ برابر خورشید است. افزون بر نزدیکی، درخشندگی ذاتی بالایش سبب شده بسیار پرنور دیده شود، و چون نور ستاره از جو زمین می‌گذرد در پایین افق چشمک‌های رنگی می‌زند.

## همدم کوتولهٔ سفید
شباهنگ ستارهٔ دوتایی است. همدم کم‌نور آن، شباهنگ B، یکی از نخستین کوتوله‌های سفید شناخته‌شده است که در سال ۱۸۶۲ آلوان گراهام کلارک آن را دید. دورهٔ مداری این دو حدود ۵۰ سال است. B به‌اندازهٔ خورشید جرم دارد اما حجمش در حد زمین است، یعنی بسیار چگال.

## چگونه آن را ببینیم؟
شباهنگ را در شب‌های زمستان در جنوب آسمان می‌توان یافت. خطی را که از کمربند شکارچی می‌گذرد به سمت پایین و چپ دنبال کنید تا به آن برسید؛ در ایران از اواخر پاییز تا زمستان در شب‌ها پیداست. این ستاره در کنار ابط‌الجوزا و پروکیون «مثلث زمستانی» را می‌سازد.

## شباهنگ در تاریخ
در مصر باستان طلوع هم‌زمان با خورشید این ستاره با طغیان نیل پیوند داشت و آغاز سال شمرده می‌شد. نام «روزهای سگی» تابستان در سنت غربی نیز از همین ستاره آمده است.

## پرسش‌های رایج
### درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان کدام است؟
شباهنگ درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان شب است. فاصلهٔ اندک آن با ما و درخشندگی ذاتی‌اش این را سبب می‌شود.

### شباهنگ چقدر از ما دور است؟
شباهنگ حدود ۸٫۶ سال نوری با زمین فاصله دارد. این آن را در میان نزدیک‌ترین ستاره‌های ما جا می‌دهد.

### آیا شباهنگ ستارهٔ دوتایی است؟
بله، شباهنگ دو ستاره دارد: ستارهٔ اصلی و یک کوتولهٔ سفید کم‌نور. آن‌ها هر حدود ۵۰ سال یک بار به دور هم می‌گردند.

### شباهنگ را کِی می‌توان دید؟
شباهنگ را بیشتر در شب‌های پاییز و زمستان می‌توان دید. در جنوب آسمان، زیر شکارچی پیدا می‌شود.