رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزندگیمفهوم

آر‌ان‌ای RNA

آر‌ان‌ای مولکولی شبیه دی‌ان‌ای است که در یاخته‌ها پیام ژن‌ها را حمل می‌کند و در ساخت پروتئین‌ها نقش دارد؛ برخلاف دی‌ان‌ای معمولاً تک‌رشته‌ای است.

آر‌ان‌ای
Wikimedia Commons / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

آر‌ان‌ای (RNA، ریبونوکلئیک‌اسید) مولکولی زنجیره‌ای است که معمولاً کوتاه‌تر و ناپایدارتر از دی‌ان‌ای است. اگر دی‌ان‌ای را کتاب مرجع بایگانی‌شدهٔ یاخته بدانیم، آر‌ان‌ای کپی کاری و دستورهای روزمره‌ای است که از آن برداشته می‌شود و به کار می‌رود.

## آر‌ان‌ای با دی‌ان‌ای چه تفاوتی دارد؟
آر‌ان‌ای معمولاً یک رشته دارد، در حالی که دی‌ان‌ای دو رشته است. قند آن ریبوز است نه دئوکسی‌ریبوز، و به جای باز تیمین، باز اوراسیل (U) دارد. همین ساختار آن را فعال‌تر و کم‌دوام‌تر می‌کند؛ بسیاری از آر‌ان‌ای‌ها پس از مدتی کوتاه در یاخته تجزیه می‌شوند.

## انواع آر‌ان‌ای چه می‌کنند؟
- آر‌ان‌ای پیام‌رسان (mRNA): نسخهٔ یک ژن است و دستور ساخت پروتئین را به ریبوزوم می‌رساند.
- آر‌ان‌ای ناقل (tRNA): آمینواسیدها را به ریبوزوم می‌آورد و طبق رمز ژنتیکی در جای درست قرار می‌دهد.
- آر‌ان‌ای ریبوزومی (rRNA): بخش اصلی ساختار ریبوزوم است و خودش پیوند بین آمینواسیدها را برقرار می‌کند.
- آر‌ان‌ای‌های کوچک: روشن و خاموش شدن ژن‌ها را تنظیم می‌کنند.

## آر‌ان‌ای و آغاز زندگی
بخشی از آر‌ان‌ای‌ها می‌توانند مانند آنزیم عمل کنند و واکنش‌ها را سرعت ببخشند. همین ویژگی پایهٔ «فرضیهٔ جهان آر‌ان‌ای» است: پیشنهادی که می‌گوید پیش از آن‌که دی‌ان‌ای و پروتئین‌ها نقش امروزی خود را بگیرند، مولکول‌های آر‌ان‌ای هم اطلاعات را نگه می‌داشتند و هم واکنش‌ها را پیش می‌بردند. این فرضیه یکی از دیدگاه‌های رایج دربارهٔ خاستگاه زندگی است، هرچند هنوز قطعی نیست.

## آر‌ان‌ای در پزشکی
واکسن‌های mRNA که از سال ۲۰۲۰ برای کووید-۱۹ به کار رفتند، از آر‌ان‌ای پیام‌رسان ساختگی استفاده می‌کنند. این آر‌ان‌ای به یاخته‌های بدن دستور می‌دهد قطعه‌ای بی‌خطر از ویروس را بسازند تا دستگاه ایمنی آن را بشناسد.

پرسش‌های رایج

  1. آر‌ان‌ای چه تفاوتی با دی‌ان‌ای دارد؟

    آر‌ان‌ای معمولاً تک‌رشته‌ای است، قند ریبوز دارد و به جای تیمین، اوراسیل دارد. دی‌ان‌ای دو رشته دارد و برای نگهداری بلندمدت اطلاعات پایدارتر است.

  2. آیا ویروس کرونا دی‌ان‌ای دارد یا آر‌ان‌ای؟

    ویروس سارس-کوو-۲ ژنوم آر‌ان‌ای دارد. بسیاری از ویروس‌های دیگر مثل آنفلوانزا هم ژنوم آر‌ان‌ای دارند؛ اما برخی مثل هرپس دی‌ان‌ای دارند.

  3. آر‌ان‌ای چگونه ساخته می‌شود؟

    آر‌ان‌ای از روی دی‌ان‌ای ساخته می‌شود و این فرایند رونویسی نام دارد. آنزیمی به نام آر‌ان‌ای‌پلیمراز یک ژن را می‌خواند و از روی آن یک رشتهٔ آر‌ان‌ای می‌سازد.

  4. آیا واکسن mRNA ژن‌های انسان را تغییر می‌دهد؟

    نه. آر‌ان‌ای واکسن وارد هستهٔ یاخته نمی‌شود و دی‌ان‌ای را تغییر نمی‌دهد؛ پس از انجام کار خود تجزیه می‌شود.

منابع

  1. Ribonucleic Acid (RNA) Fact Sheet · NHGRI

آخرین بازبینی:

اخبار نجوم

در خبرها

در همان خبرها

مدخل‌هایی که با آر‌ان‌ای در یک خبر آمده‌اند.

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از آر‌ان‌ای گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین