نیروی کشندی Tidal force

گرانش یک جرم با فاصله ضعیف می‌شود. بنابراین جسمی که در میدان گرانشی جرمی بزرگ است در سمت نزدیک‌تر کشش بیشتری می‌گیرد تا در سمت دورتر. این اختلاف نیروی کشندی است و باعث می‌شود جسم در راستای خط واصل دو جرم کشیده و در عرض فشرده شود.

## نیروی کشندی چگونه کار می‌کند؟
اگر جسمی به شعاع r در فاصلهٔ d از جرم M باشد، شتاب کشندی تقریباً از رابطهٔ زیر به دست می‌آید:

مهم است که این نیرو با توان سوم فاصله کم می‌شود، یعنی بسیار سریع‌تر از خود گرانش. به همین دلیل اثر آن در نزدیکی جرم‌های سنگین شدید است.

## اثرهای نیروی کشندی
- جزر و مد در اقیانوس‌های زمین، به‌خاطر کشش ماه و خورشید.
- قفل کشندی: قمرها با گذشت زمان طوری می‌چرخند که همیشه یک سمتشان به سیاره باشد.
- گرم شدن درونی قمرها، مثلاً در آیو که آتشفشان‌های فعالی دارد.
- حد روش: فاصله‌ای که جرم کشیده می‌شود و متلاشی می‌شود، مانند حلقه‌های زحل.
- اسپاگتی‌شدن نزدیک سیاه‌چاله‌ها.

## نمونه‌های مشهور
نیروی کشندی مشتری در ۱۹۹۲ دنباله‌داری را شکافت که در ۱۹۹۴ به صورت ده‌ها قطعه به این سیاره برخورد کرد؛ ماجرایی که در دنباله‌دار شومیکر–لوی ۹ شرح داده شده است.

## پرسش‌های رایج
### نیروی کشندی چیست؟
نیروی کشندی اختلاف کشش گرانشی در دو سوی یک جسم است که آن را می‌کشد و باعث پدیده‌هایی مثل جزر و مد می‌شود.

### چرا ماه جزر و مد ایجاد می‌کند؟
گرانش ماه در سمت نزدیک زمین قوی‌تر از سمت دور است و آب اقیانوس‌ها را به دو برآمدگی می‌کشد؛ با چرخش زمین، هر نقطه دو بار در روز جزر و مد را تجربه می‌کند.

### نیروی کشندی با گرانش چه فرقی دارد؟
گرانش کشش کلی است، اما نیروی کشندی تفاوت آن در دو نقطهٔ جسم است و به توان سوم فاصله کم می‌شود.

### آیا نیروی کشندی می‌تواند سیاره را متلاشی کند؟
بله، اگر جسم به درون حد روش جرمی سنگین نزدیک شود، نیروی کشندی می‌تواند آن را از هم بپاشد.