کژدم Scorpius

کژدم یکی از صورت‌های فلکی منطقه‌البروج و یکی از معدود صورت‌هایی است که شکلش واقعاً به نامش شبیه است: بدنی خمیده با دمی که خم می‌شود و نیش‌اش بالا می‌آید. در شب‌های تابستان، نیم‌کرهٔ شمالی آن را نزدیک افق جنوبی می‌بیند و برای مردم جنوبی‌تر بسیار بلندتر است.

ستاره‌های کژدم کدام‌اند؟

درخشان‌ترین ستارهٔ آن قلب‌العقرب است، ابرغول سرخ و سرخ‌ترین ستاره در این بخش آسمان. دو ستارهٔ شولا و لسات در نوک دم، نیش کژدم را نشان می‌دهند. در سر و چنگال‌های کژدم نیز ستاره‌هایی مانند گرافیاس (آکراب) و دشوبا هست.

اجرام ژرف‌آسمان

• دو خوشهٔ ستاره‌ای باز مسیه ۶ و مسیه ۷ نزدیک نیش، دیدنی با دوربین دوچشمی
• خوشهٔ کروی M4، نزدیک قلب‌العقرب، از نزدیک‌ترین خوشه‌های کروی به زمین
• ابرهای غبار و گاز در راه شیری

کژدم در بخشی از راه شیری است که نزدیک جهت مرکز کهکشان (کمان A*) قرار دارد، و به همین دلیل از ستاره و غبار پر است.

کژدم در منطقه‌البروج

خورشید هر سال حدود یک هفته در اواخر نوامبر از مرز کژدم می‌گذرد؛ مرز صورت‌های فلکی نجومی با برج‌های سنتی هم‌خوان نیست و کژدم کوتاه‌ترین بخش را دارد. بنا بر افسانهٔ یونانی، کژدمی که برای او فرستاده شده بود، شکارچی (اوریون) را نیش زد و این دو در آسمان هیچ‌گاه با هم دیده نمی‌شوند: وقتی یکی طلوع می‌کند دیگری غروب.

پرسش‌های رایج

### کژدم چه زمانی در آسمان دیده می‌شود؟
صورت فلکی کژدم بهترین دید را در شب‌های تابستان دارد و در نیم‌کرهٔ شمالی نزدیک افق جنوبی دیده می‌شود.

### درخشان‌ترین ستارهٔ کژدم کدام است؟
درخشان‌ترین ستارهٔ کژدم قلب‌العقرب (آنتارس) است، ابرغولی سرخ.

### چرا کژدم و شکارچی هم‌زمان دیده نمی‌شوند؟
در اسطورهٔ یونانی کژدم شکارچی را کشت و در آسمان هم این دو در دو سوی آسمان‌اند؛ هنگام طلوع کژدم، شکارچی غروب می‌کند.

### خورشید چه زمانی در صورت فلکی کژدم است؟
خورشید هر سال در اواخر نوامبر، حدود یک هفته، از صورت فلکی کژدم می‌گذرد.