دانشنامهستارهها و سحابیهاجرم آسمانی
کژدم Scorpius
کژدم (عقرب) صورت فلکی درخشانی در آسمان تابستان است که خورشید هر سال در اواخر نوامبر یک هفته از آن میگذرد و ستارهٔ سرخ قلبالعقرب در آن میدرخشد.
نامهای دیگر: کژدم (صورت فلکی)

کژدم یکی از صورتهای فلکی منطقهالبروج و یکی از معدود صورتهایی است که شکلش واقعاً به نامش شبیه است: بدنی خمیده با دمی که خم میشود و نیشاش بالا میآید. در شبهای تابستان، نیمکرهٔ شمالی آن را نزدیک افق جنوبی میبیند و برای مردم جنوبیتر بسیار بلندتر است.
ستارههای کژدم کداماند؟
درخشانترین ستارهٔ آن قلبالعقرب است، ابرغول سرخ و سرخترین ستاره در این بخش آسمان. دو ستارهٔ شولا و لسات در نوک دم، نیش کژدم را نشان میدهند. در سر و چنگالهای کژدم نیز ستارههایی مانند گرافیاس (آکراب) و دشوبا هست.
اجرام ژرفآسمان
- دو خوشهٔ ستارهای باز مسیه ۶ و مسیه ۷ نزدیک نیش، دیدنی با دوربین دوچشمی
- خوشهٔ کروی M4، نزدیک قلبالعقرب، از نزدیکترین خوشههای کروی به زمین
- ابرهای غبار و گاز در راه شیری
کژدم در بخشی از راه شیری است که نزدیک جهت مرکز کهکشان (کمان A*) قرار دارد، و به همین دلیل از ستاره و غبار پر است.
کژدم در منطقهالبروج
خورشید هر سال حدود یک هفته در اواخر نوامبر از مرز کژدم میگذرد؛ مرز صورتهای فلکی نجومی با برجهای سنتی همخوان نیست و کژدم کوتاهترین بخش را دارد. بنا بر افسانهٔ یونانی، کژدمی که برای او فرستاده شده بود، شکارچی (اوریون) را نیش زد و الگوهای اصلی این دو صورت تقریباً در دو سوی آسماناند: طلوع یکی با غروب دیگری همراه است، هرچند بخشهایی از آنها ممکن است همزمان بالای افق باشند.
پرسشهای رایج
کژدم چه زمانی در آسمان دیده میشود؟
صورت فلکی کژدم بهترین دید را در شبهای تابستان دارد و در نیمکرهٔ شمالی نزدیک افق جنوبی دیده میشود.
درخشانترین ستارهٔ کژدم کدام است؟
درخشانترین ستارهٔ کژدم قلبالعقرب (آنتارس) است، ابرغولی سرخ.
چرا کژدم و شکارچی همزمان دیده نمیشوند؟
در اسطورهٔ یونانی کژدم شکارچی را کشت و در آسمان هم این دو در دو سوی آسماناند؛ هنگام طلوع کژدم، شکارچی غروب میکند.
خورشید چه زمانی در صورت فلکی کژدم است؟
خورشید هر سال در اواخر نوامبر، حدود یک هفته، از صورت فلکی کژدم میگذرد.
منابع
آخرین بازبینی:
تصویر روز ناسا
NGC 6334: سحابی پنجهٔ گربه۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۱






