صورتهای فلکیScorpius
صورت فلکی عقرب
عقرب از معدود صورتهای فلکی است که واقعاً به چیزی که نامش می‌گوید شباهت دارد: بدنی خمیده با دُمی که به سمت بالا کج می‌شود و نیش آن را دو ستارهٔ نزدیک به هم می‌سازند. در دل آن قلبالعقرب، ستارهای سرخ‌رنگ و غول‌آسا، می‌درخشد و شوله در نوک نیش است. عقرب بر راه شیری تابستان سوار است و پر از خوشه‌های ستارهای درخشان است. مسیر ظاهری خورشید از آن میگذرد.
- در صورالکواکب صوفی: العقرب
- نام‌های دیگر: کژدم
- بر مسیر خورشید (منطقةالبروج)
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های تیر، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده می‌شود
- اندازه
- ۴۹۷ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۳۳ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۱۰۳ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۴۶° جنوبی تا ۸° جنوبی
ستارهها
پرنورترین ستارههای عقرب
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| قلبالعقرب (Antares) | α Scorpii | ۱٫۰۶ |
| شوله (Shaula) | λ Scorpii | ۱٫۶۲ |
| Sargas | θ Scorpii | ۱٫۸۶ |
| Dschubba | δ Scorpii | ۲٫۲۹ |
| Larawag | ε Scorpii | ۲٫۲۹ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در عقرب
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M4خوشهٔ کرویقدر ۵٫۹
- M6خوشهٔ پروانه خوشهٔ بازقدر ۴٫۲
- M7خوشهٔ بطلمیوس خوشهٔ بازقدر ۳٫۳
- M80خوشهٔ کرویقدر ۷٫۲
داستان نام
در اسطورههای یونانی، عقرب را الهه‌ای فرستاد تا شکارچی گستاخ، اوریون، را بکشد؛ بنابراین در آسمان این دو صورت چنان جا گرفته‌اند که هیچ‌گاه با هم دیده نمیشوند: وقتی یکی غروب می‌کند دیگری طلوع می‌کند. ایرانیان این صورت را «کژدم» می‌نامیدند و در نجوم اسلامی با نام «العقرب» در «صورالکواکب» صوفی آمده است. نام ستارهٔ سرخ آن در یونانی به معنی «همتای مریخ» است، چون رنگش با سیارهٔ سرخ رقابت می‌کند.
چطور پیدایش کنیم
بهترین زمان دیدنش شب‌های تیر و مرداد است، پایین در جنوب. ابتدا آرکتوروس و سماک اعزل را پیدا کنید و از آن‌ها به سمت جنوب و اندکی خاور بروید. ستارهٔ نارنجی‌سرخ قلبالعقرب را که با سه ستارهٔ نزدیکش یک قوس می‌سازد، خواهید دید. از آن‌جا دم عقرب به سمت جنوب خاوری کشیده شده و به نیش شوله می‌رسد. افق جنوبی باید باز باشد، چون شوله از ایران پایین است.
پرسش‌های رایج
قلبالعقرب چه ستارهای است؟
قلبالعقرب پرنورترین ستارهٔ عقرب و یکی از درخشانترین ستارههای آسمان است. رنگ سرخ آن چشمگیر است و از ابرغولهای سرخ به شمار میرود، یعنی ستارهای بسیار بزرگ که در پایان عمر خود گسترده و سرد شده است. نامش به معنای قلب عقرب است و در جایگاه قلب پیکر آن مینشیند.
چرا عقرب و شکارچی هرگز با هم دیده نمیشوند؟
این دو صورت در جهتهای مخالف آسماناند: وقتی یکی در شب بالا آمده، دیگری زیر افق است. اسطورههای یونانی از این موضوع داستانی ساختهاند و گفتهاند عقرب شکارچی را کشت و هر دو در آسمان جدا نشستهاند. علت این است که حدود دوازده ساعت در آسمان از هم فاصله دارند.
آیا عقرب از صورتهای مسیر خورشید است؟
بله. مسیر ظاهری خورشید در طول سال از عقرب میگذرد، اما خورشید فقط حدود یک هفته، در اوایل آذر، در پسزمینهٔ این صورت میماند. در آن روزها عقرب همراه خورشید در آسمان روز است و دیده نمیشود. باور به اینکه این ستارهها سرنوشت آدم را تعیین میکنند پایهٔ علمی ندارد.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی می‌کند چگونه این ساخ…