دانشنامهمفهوم
زمینیسازی مریخ Terraforming of Mars
زمینیسازی مریخ ایده‌ای فرضی برای تغییر عمدی آب‌وهوای مریخ است تا کم‌کم برای حیات زمینی، و شاید در آینده برای انسان، قابل سکونت شود.
مریخ نزدیک‌ترین همسایهٔ احتمالی برای سکونت بشر است، ولی شرایط آن با زمین بسیار فاصله دارد. زمینیسازی (تراورفرمینگ) یعنی دگرگون کردن آب‌وهوا و جو سیاره برای نزدیک کردن آن به شرایط زمین. این هنوز موضوعی نظری است و هیچ فناوری آزمایش‌شده‌ای برای آن وجود ندارد.
چرا مریخ فعلاً قابل سکونت نیست؟
فشار جو مریخ حدود ۰٫۶ درصد فشار جو زمین است و ۹۵ درصد آن دیاکسید کربن است. دمای متوسطش حدود منفی ۶۰ درجهٔ سانتی‌گراد است و آب مایع در سطح آن پایدار نیست. سیاره میدان مغناطیسی جهانی ندارد و پرتوهای کیهانی و خورشیدی به سطح می‌رسند. گرانش سطح هم حدود ۳۸ درصد زمین است. بررسی آب‌وهوای مریخ نشان میدهد در گذشته جو غلیظ‌تر و آب بیشتری داشته است.
چه راه‌هایی پیشنهاد شده است؟
پیشنهادها در بیشترِ موارد برای افزایش دما و فشار هستند:
- گرم کردن قطب‌ها با آینه‌های مداری یا تیره کردن یخ تا دیاکسید کربن آزاد شود.
- ساخت و رهاسازی گازهای گلخانه‌ای قوی مانند ترکیبات فلوئوردار.
- هدایت دنباله‌دارها یا سیارک‌های یخی به مریخ برای افزودن آب و گاز.
- استفاده از ریزاندامگان‌های ویژه برای تولید اکسیژن در درازمدت.
کارل ساگان در سال ۱۹۷۱ از نخستین کسانی بود که این موضوع را به‌طور علمی بررسی کرد.
آیا اصلاً شدنی است؟
پژوهشی با داده‌های ناسا که در سال ۲۰۱۸ در نیچر استرانومی منتشر شد نتیجه گرفت دیاکسید کربن در دسترس مریخ، چه در یخ و چه در خاک، برای رساندن فشار به سطح قابل‌توجه کافی نیست و فناوری فعلی برای استخراج آن وجود ندارد. بسیاری از دانشمندان زمینیسازی را در بهترین حالت پروژه‌ای چند قرنی می‌دانند. همچنین پرسش‌های اخلاقی دربارهٔ دست‌کاری سیاره‌ای که شاید حیات بومی داشته باشد وجود دارد؛ زیرا آب در مریخ و زیست‌پذیری آن هنوز در حال پژوهش است.
پرسش‌های رایج
### زمینیسازی مریخ یعنی چه؟
زمینیسازی مریخ یعنی تغییر عمدی دما، جو و محیط مریخ تا شرایط آن شبیه زمین و مناسب برای سکونت انسان شود.
### آیا زمینیسازی مریخ ممکن است؟
با دانش امروز نه. بررسیها نشان میدهد دیاکسید کربن موجود در مریخ برای گرم کردن و غلیظ کردن جو کافی نیست.
### مریخ چه مشکلاتی برای سکونت دارد؟
مریخ جو بسیار رقیق، دمای بسیار پایین، پرتوهای کیهانی شدید و خاک سمی دارد و آب مایع در سطح آن پایدار نیست.
### سکونت انسان در مریخ بدون زمینیسازی ممکن است؟
بله، در پایگاههای بسته و محافظ شدنی است. ایدههای فضایی مانند استارشیپ برای همین هدف مطرح شدهاند.