ستاره ولف–رایه Wolf–Rayet star

ستاره‌های ولف–رایه از شگفت‌انگیزترین اجرام کهکشان‌اند: ستاره‌هایی که آن‌قدر داغ و پرانرژی‌اند که لایهٔ هیدروژنی خود را به فضا می‌پاشند و هستهٔ عریان‌شان را به نمایش می‌گذارند. جرم اولیهٔ بیشتر آن‌ها بیش از حدود ۲۰ برابر جرم خورشید بوده است.

## ستاره ولف–رایه چگونه کشف شد؟
این ستاره‌ها در سال ۱۸۶۷ به دست دو اخترشناس فرانسوی، شارل ولف و ژرژ رایه، در رصدخانهٔ پاریس شناخته شدند. آن‌ها در صورت فلکی دجاجه (ماکیان) سه ستارهٔ داغ یافتند که طیفشان به‌جای خطوط جذبی معمول، خطوط نشری پهن و روشن داشت. بعدها معلوم شد این خطوط از بادی غلیظ و پرسرعت می‌آیند.

## ویژگی‌های فیزیکی
دمای سطح این ستاره‌ها از حدود ۲۵ هزار تا بیش از ۱۰۰ هزار کلوین می‌رسد و در برخی به حدود ۲۰۰ هزار کلوین هم می‌رسد. سرعت بادهای ستاره‌ای آن‌ها به چند هزار کیلومتر بر ثانیه می‌رسد و هر سال بخشی از جرم ستاره را با خود می‌برد. همین بادها پوسته‌هایی درخشان از گاز و غبار پیرامون ستاره می‌سازند.

بر پایهٔ ترکیب شیمیایی، ولف–رایه‌ها را به سه رده تقسیم می‌کنند:

• WN: نیتروژن فراوان دارند و حاصل سوختن هیدروژن در چرخهٔ سی‌ان‌اُ هستند.
• WC: کربن در طیفشان چیره است؛ لایه‌های بیشتری کنده شده و محصولات سوختن هلیوم در سطحشان پیداست.
• WO: نادرترین رده‌اند و اکسیژن فراوان نشان می‌دهند؛ ستاره‌هایی در آستانهٔ انفجار.

## سرنوشت ستاره‌های ولف–رایه
دورهٔ ولف–رایه در مقیاس کیهانی کوتاه است و تنها چند صد هزار سال طول می‌کشد. هستهٔ این ستاره‌ها سرانجام فرو می‌ریزد و ابرنواختری رخ می‌دهد که می‌تواند سیاه‌چاله‌ای ستاره‌وار یا ستارهٔ نوترونی بر جا بگذارد. برخی دانشمندان آن‌ها را سرچشمهٔ احتمالی بعضی از رخدادهای فوران پرتو گاما هم می‌دانند. مواد پرتاب‌شده از این ستاره‌ها عناصر سنگین را در کهکشان می‌پراکنند.

تلسکوپ فضایی جیمز وب تصاویر چشمگیری از پوسته‌های غبار پیرامون ستاره‌هایی مانند WR 124 و WR 140 گرفته است.

## پرسش‌های رایج
### ستاره ولف–رایه چیست؟
ستارهٔ ولف–رایه ستاره‌ای بسیار داغ و پرجرم است که با بادی تند، لایه‌های بیرونی خود را از دست داده است. طیف آن خطوط نشری پهن دارد و نزدیک به پایان عمرش است.

### ستاره‌های ولف–رایه چرا این‌قدر کوتاه‌عمرند؟
چون جرم آن‌ها بسیار زیاد است و سوخت هسته‌ای‌شان را با شتاب می‌سوزانند. ستارهٔ ولف–رایه تنها چند صد هزار سال در این مرحله می‌ماند و سپس منفجر می‌شود.

### آیا ستارهٔ ولف–رایه منفجر می‌شود؟
بله، ستارهٔ ولف–رایه در پایان عمرش با فروریزش هسته به ابرنواختر تبدیل می‌شود. باقی‌ماندهٔ آن معمولاً ستارهٔ نوترونی یا سیاه‌چاله است.

### ستاره‌های ولف–رایه چه تفاوتی با ستاره‌های معمولی دارند؟
ستارهٔ ولف–رایه هیدروژن بیرونی خود را از دست داده و هستهٔ داغش پیداست. به همین دلیل طیفی کاملاً متفاوت از ستاره‌های رشتهٔ اصلی دارد.