رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهفیزیک و شیمیمفهوم

نیتروژن Nitrogen

نیتروژن عنصر شمارهٔ ۷ با نماد N است؛ گازی بی‌رنگ و بی‌بو که حدود ۷۸ درصد حجم هوای زمین را می‌سازد و در پروتئین و دی‌ان‌ای هم حضور دارد.

نام‌های دیگر: ازت

نیتروژن
Robin Müller / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · منبع تصویر

مشخصات

کاشفدانیل رادرفورد
زمان کشف۱۷۷۲

از ویکی‌داده (CC0).

نیتروژن (در فارسی قدیمی «ازت») در دمای معمولی به‌صورت مولکول دواتمی N₂ وجود دارد. دو اتم آن با پیوند سه‌گانهٔ بسیار محکمی به هم چسبیده‌اند و برای شکستنش انرژی زیادی لازم است. به همین دلیل نیتروژن هوا بسیار کم‌واکنش است و بدن ما در تنفس آن را مصرف نمی‌کند.

## نیتروژن در جو و طبیعت
هوای خشک زمین حدود ۷۸ درصد نیتروژن، ۲۱ درصد اکسیژن و کمی گازهای دیگر است (جو زمین). گیاهان نمی‌توانند نیتروژن گازی را مستقیم جذب کنند. باکتری‌های تثبیت‌کنندهٔ نیتروژن، رعد و برق و صنعت، آن را به ترکیب‌هایی مانند آمونیاک و نیترات تبدیل می‌کنند تا گیاهان از آن بهره بگیرند. نیتروژن بخشی از آمینواسیدها و بازهای دی‌ان‌ای است.

## نیتروژن در صنعت و زندگی روزمره
فرایند هابر–بوش در آغاز سدهٔ بیستم امکان ساخت آمونیاک از نیتروژن و هیدروژن را فراهم کرد و کودهای شیمیایی را ارزان ساخت؛ بخش بزرگی از غذای جهان به این فرایند وابسته است. نیتروژن مایع که در دمای حدود ۱۹۶- درجهٔ سانتی‌گراد می‌جوشد برای انجماد سریع، نگهداری نمونه‌های زیستی و درمان زگیل به کار می‌رود. نیتروژن همچنین در بسته‌بندی مواد غذایی جلوی فساد را می‌گیرد.

## نیتروژن در منظومهٔ شمسی
جو تیتان، قمر زحل، نیز عمدتاً نیتروژن است و سطح پلوتو و ماه تریتون یخ نیتروژن دارد. این نشان می‌دهد نیتروژن در جهان فراوان است و در دمای پایین به شکل یخ درمی‌آید.

پرسش‌های رایج

  1. چرا نیتروژن هوا را نمی‌توان مستقیم مصرف کرد؟

    نیتروژن هوا بسیار بی‌اثر است و بدن ما نمی‌تواند آن را به ترکیب سودمند تبدیل کند. اکسیژن است که در سلول‌ها مصرف می‌شود و نیتروژن بی‌آنکه تغییر کند بازدم می‌شود.

  2. نیتروژن مایع چه دمایی دارد؟

    دمای جوش نیتروژن در فشار معمول حدود ۱۹۶- درجهٔ سانتی‌گراد است. لمس مستقیم آن سرمازدگی شدید ایجاد می‌کند و باید با احتیاط به کار رود.

  3. نیتروژن چه ارتباطی با کود دارد؟

    گیاهان برای رشد به نیتروژن نیاز دارند و کودهای نیتروژنی مانند اوره و نیترات آمونیوم آن را فراهم می‌کنند. ساخت صنعتی این کودها برای تغذیهٔ جمعیت جهان بسیار مهم بوده است.

منابع

  1. Nitrogen: Element information, properties and uses · Royal Society of Chemistry

آخرین بازبینی:

در چنین روزی

در تاریخ علم

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از نیتروژن گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین