واژهنامه · نجوم و اخترفیزیک
باد ستارهای stellar wind
باد ستارهای جریان پیوستهٔ گاز و ذرههای باردار است که از لایههای بیرونی یک ستاره به فضا میوزد و بهمرور بخشی از جرم ستاره را با خود میبرد.
هر ستارهای باد دارد و باد خورشیدی نزدیکترین نمونهٔ آن است که با سرعت حدود ۳۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ثانیه از خورشید میوزد. باد خورشید ضعیف است: در سراسر عمر خورشید روی رشتهٔ اصلی کمتر از یکدهم درصد جرمش را میبرد.
در ستارگان دیگر داستان فرق دارد. ستارگان بسیار داغ و پرجرم بادی با سرعت هزاران کیلومتر بر ثانیه دارند که فشار نور خود ستاره آن را میراند، و این باد میتواند در عمر کوتاهشان بخش بزرگی از جرمشان را ببرد. غولهای سرخ پیر بادی کند ولی بسیار پرجرم دارند؛ ستارهای مانند خورشید در پایان عمر بیشتر لایههای بیرونیاش را با همین باد از دست میدهد و سحابی سیارهنما از همین مواد ساخته میشود.
باد ستارهای در محیط میانستارهای حباب میدمد؛ هورسپهر حباب باد خورشید است. با نور ستاره اشتباه نگیرید: باد ستارهای ماده است، یعنی گاز و ذره، نه فوتون.
پرسشهای رایج
آیا باد ستارهای جرم ستاره را کم میکند؟
بله. باد ستارهای همیشه بخشی از جرم ستاره را میبرد، ولی اندازهاش بسیار گوناگون است. خورشید در سراسر عمرش روی رشتهٔ اصلی کمتر از یکدهم درصد جرمش را با باد خورشیدی از دست میدهد. در مقابل، ستارگان بسیار پرجرم و داغ و غولهای سرخ پیر میتوانند با باد ستارهای بخش بزرگی از جرمشان را از دست بدهند، و همین سرنوشت پایانیشان را تغییر میدهد.
باد ستارهای با نور ستاره چه فرقی دارد؟
نور ستاره از فوتون ساخته شده و با سرعت نور، حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه، میرود؛ ولی باد ستارهای جریان ماده است: در ستارگان داغ پروتون، الکترون و یون، و در غولهای سرخ سرد گاز خنثی و غبار، که از لایههای بیرونی ستاره میگریزند. سرعت باد ستارهای بسیار کمتر است؛ باد خورشیدی برای نمونه حدود ۳۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ثانیه است و چند روز طول میکشد تا به زمین برسد.
نامهای دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلکبین: باد ستارهای.
- اخترباد رایجهممعنی کمکاربرد







