دانشنامهمفهوم
رشته اصلی Main sequence
رشتهٔ اصلی مرحلهٔ طولانی زندگی ستاره است که در آن هیدروژن را در هسته به هلیوم همجوشی میکند؛ خورشید و حدود ۹۰ درصد ستارههای جهان اکنون در این مرحله‌اند.
رشتهٔ اصلی (Main sequence) نام نوار پیوسته‌ای از ستاره‌ها در نمودار هرتسپرونگ–راسل است که از گوشهٔ بالا–چپ، یعنی ستارههای درخشان و داغ، تا پایین–راست، یعنی ستارههای کم‌نور و خنک، کشیده شده است. ستاره‌ای که در این نوار قرار دارد در هستهٔ خود هیدروژن را به هلیوم تبدیل میکند و تعادل میان فشار گاز و گرانش، آن را پایدار نگه می‌دارد.
چرا ستاره‌ها بیشتر عمرشان را در رشتهٔ اصلی می‌گذرانند؟
همجوشی هسته‌ای هیدروژن بیشترین ذخیرهٔ سوخت ستاره است و تا پایان آن، ستاره در وضعیتی پایدار باقی می‌ماند. در ستاره‌هایی مانند خورشید زنجیرهٔ پروتون–پروتون و در ستارههای سنگین‌تر چرخهٔ سی‌ان‌او غالب است. خورشید حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش وارد رشتهٔ اصلی شد و برآورد میشود حدود ۱۰ میلیارد سال در آن بماند.
جرم تعیین‌کننده است
جایگاه ستاره در رشتهٔ اصلی به جرم آن بستگی دارد. ستارههای سنگین بسیار درخشان و داغ‌اند و سوختشان را سریع میسوزانند؛ عمر آن‌ها ممکن است فقط چند میلیون سال باشد. کوتوله‌های سرخ کم‌نور و خنک‌اند و می‌توانند تریلیون‌ها سال بمانند. درخشندگی تقریباً با توان ۳ تا ۴ جرم افزایش می‌یابد.
پایان رشتهٔ اصلی
وقتی هیدروژن هسته تمام شود، ستاره از رشتهٔ اصلی بیرون می‌رود و به‌صورت غول سرخ یا ابرغول منبسط میشود. مراحل بعدی بسته به جرم، به کوتولهٔ سفید، ستارهٔ نوترونی یا سیاهچاله می‌انجامد؛ ببینید فرگشت ستارگان.
پرسش‌های رایج
### رشتهٔ اصلی چیست؟
مرحلهای از زندگی ستاره است که در آن هیدروژن هسته را به هلیوم همجوشی میکند.
### خورشید در کدام مرحله است؟
خورشید در میانهٔ رشتهٔ اصلی است، با عمری حدود ۴٫۶ میلیارد سال و عمر باقی‌ماندهٔ چند میلیارد سال.
### چرا ستارههای پرجرم کمعمرترند؟
چون سوخت خود را بسیار سریعتر میسوزانند و درخشندگی بسیار بالایی دارند.
### پس از رشتهٔ اصلی چه میشود؟
ستاره منبسط میشود و غول سرخ میشود و سرانجام بسته به جرمش به کوتولهٔ سفید، ستارهٔ نوترونی یا سیاهچاله میرسد.