رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهستاره‌ها و سحابی‌هامفهوم

رشته اصلی Main sequence

رشتهٔ اصلی مرحلهٔ طولانی زندگی ستاره است که در آن هیدروژن را در هسته به هلیوم همجوشی می‌کند؛ خورشید و حدود ۹۰ درصد ستاره‌های جهان اکنون در این مرحله‌اند.

رشته اصلی
Richard Powell / Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.5 · منبع تصویر

رشتهٔ اصلی (Main sequence) نام نوار پیوسته‌ای از ستاره‌ها در نمودار هرتسپرونگ–راسل است که از گوشهٔ بالا–چپ، یعنی ستاره‌های درخشان و داغ، تا پایین–راست، یعنی ستاره‌های کم‌نور و خنک، کشیده شده است. ستاره‌ای که در این نوار قرار دارد در هستهٔ خود هیدروژن را به هلیوم تبدیل می‌کند و تعادل میان فشار گاز و گرانش، آن را پایدار نگه می‌دارد.

چرا ستاره‌ها بیشتر عمرشان را در رشتهٔ اصلی می‌گذرانند؟

همجوشی هسته‌ای هیدروژن بیشترین ذخیرهٔ سوخت ستاره است و تا پایان آن، ستاره در وضعیتی پایدار باقی می‌ماند. در ستاره‌هایی مانند خورشید زنجیرهٔ پروتون–پروتون و در ستاره‌های سنگین‌تر چرخهٔ سی‌ان‌او غالب است. خورشید حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش وارد رشتهٔ اصلی شد و برآورد می‌شود حدود ۱۰ میلیارد سال در آن بماند.

جرم تعیین‌کننده است

جایگاه ستاره در رشتهٔ اصلی به جرم آن بستگی دارد. ستاره‌های سنگین بسیار درخشان و داغ‌اند و سوختشان را سریع می‌سوزانند؛ عمر آن‌ها ممکن است فقط چند میلیون سال باشد. کوتوله‌های سرخ کم‌نور و خنک‌اند و می‌توانند تریلیون‌ها سال بمانند. در بخشی از رشتهٔ اصلی، درخشندگی تقریباً با توان ۳ تا ۴ جرم افزایش می‌یابد؛ این توان برای همهٔ جرم‌ها یکسان نیست.

پایان رشتهٔ اصلی

وقتی هیدروژن هسته تمام شود، ستاره از رشتهٔ اصلی بیرون می‌رود و به‌صورت غول سرخ یا ابرغول منبسط می‌شود. مراحل بعدی بسته به جرم، به کوتولهٔ سفید، ستارهٔ نوترونی یا سیاه‌چاله می‌انجامد؛ ببینید فرگشت ستارگان.

پرسش‌های رایج

  1. رشتهٔ اصلی چیست؟

    مرحله‌ای از زندگی ستاره است که در آن هیدروژن هسته را به هلیوم همجوشی می‌کند.

  2. خورشید در کدام مرحله است؟

    خورشید در میانهٔ رشتهٔ اصلی است، با عمری حدود ۴٫۶ میلیارد سال و عمر باقی‌ماندهٔ چند میلیارد سال.

  3. چرا ستاره‌های پرجرم کم‌عمرترند؟

    چون سوخت خود را بسیار سریع‌تر می‌سوزانند و درخشندگی بسیار بالایی دارند.

  4. پس از رشتهٔ اصلی چه می‌شود؟

    ستاره منبسط می‌شود و غول سرخ می‌شود و سرانجام بسته به جرمش به کوتولهٔ سفید، ستارهٔ نوترونی یا سیاه‌چاله می‌رسد.

منابع

  1. Imagine the Universe: Stars · NASA/GSFC

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از رشته اصلی گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین