خورشید پیوسته جریانی از ذرات باردار را در همهٔ جهت‌ها می‌پراکند که باد خورشیدی نام دارد. این باد در فضای بین‌ستاره‌ای حبابی می‌سازد که تمام منظومهٔ شمسی را در بر می‌گیرد. این حباب هلیوسفر نامیده میشود.
## هلیوسفر چه ساختاری دارد؟
باد خورشیدی ابتدا با سرعتی حدود ۳۰۰ تا ۸۰۰ کیلومتر بر ثانیه جریان دارد. در فاصله‌ای حدود ۹۰ واحد نجومی از خورشید در «شوک پایانی» ناگهان کند میشود. پس از آن در ناحیهٔ «هلیوشیث» با تلاطم فرو می‌رود تا به مرزی به نام «هلیوپاز» برسد که فشار باد خورشیدی با فشار محیط میانستارهای برابر میشود. هلیوسفر کروی نیست: حرکت خورشید در کهکشان آن را در یک سو فشرده و در سوی دیگر به شکل دنباله‌ای دراز کرده است.
## ورود فضاپیماها به فراسوی هلیوسفر
وویجر ۱ در ۲۰۱۲ و وویجر ۲ در ۲۰۱۸ از هلیوپاز گذشتند، در فاصله‌هایی حدود ۱۲۰ واحد نجومی از خورشید. آن‌ها نخستین دادهٔ مستقیم دربارهٔ این مرز را فرستادند. ماهوارهٔ IBEX هم با تصویرسازی از اتم‌های خنثای پرانرژی تصویری کلی از هلیوسفر ساخته است.
## هلیوسفر چه نقشی دارد؟
هلیوسفر سپری نسبی در برابر پرتوهای کیهانی بخش‌های دور کهکشان است و بخش بزرگی از آن‌ها را منحرف میکند. در دورهٔ چرخهٔ خورشیدی، اندازه و شکل آن تغییر میکند. بررسی آن به فهم محیط میانستارهای و فضای پیرامون زمین کمک میکند.
## پرسش‌های رایج
### هلیوسفر چیست؟
هلیوسفر حبابی از ذرات و میدان مغناطیسی خورشید است که تا فراتر از مدار نپتون گسترده است.
### مرز هلیوسفر چه نام دارد؟
هلیوپاز، جایی که فشار باد خورشیدی با فشار فضای میانستارهای متعادل میشود.
### کدام فضاپیماها از هلیوسفر خارج شده‌اند؟
وویجر ۱ در ۲۰۱۲ و وویجر ۲ در ۲۰۱۸ از هلیوپاز گذشتند.
### آیا هلیوسفر از ما محافظت میکند؟
بله، بخشی از پرتوهای کیهانی کهکشانی را منحرف میکند و تابش رسیده به منظومهٔ شمسی را کم میکند.
فکت علمی