رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهستاره‌ها و سحابی‌هاجرم آسمانی

الگول Algol

الگول (راس‌الغول) ستاره‌ای متغیر در صورت فلکی برساوش است که هر حدود ۲٫۹ روز، چند ساعت، کم‌نورتر می‌شود، چون دو ستارهٔ آن از جلوی هم می‌گذرند.

نام‌های دیگر: راس الغول، ستاره شیطان

الگول
Dr. Fabien Baron, Dept. of Astronomy, University of Michigan, Ann Arbor, MI 48109-1090, labels indicating phase added by User:Stigmatella aurantiaca / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · منبع تصویر

مشخصات

صورت فلکیبرساووش
ردهٔ طیفیB8V
قدر ظاهریحدود ۲٫۱ تا ۳٫۴ در نور مرئی
قطر۲٬۸۷۰٬۰۰۰ کیلومتر
فاصله از زمین۹۳ سال نوری

بر پایهٔ منابع بازبینی‌شدهٔ این مدخل.

الگول (Algol) یا بتا برساوش را «ستارهٔ شیطان» می‌خوانند. نام عربی آن «راس‌الغول» یعنی سر دیو است و در نقشهٔ برساوش جای سر بریدهٔ مدوسا را نشان می‌دهد. الگول حدود ۹۰ سال نوری از ما فاصله دارد و نخستین ستارهٔ متغیر از نوع دوتایی گرفتی بود که شناخته شد.

الگول چرا کم‌نور می‌شود؟

درون منظومهٔ سه‌تایی الگول، یک جفت ستارهٔ گرفتی در حدود ۲٫۹ روز یک‌بار به دور هم می‌گردند. مدار آن‌ها چنان است که هر دور یک‌بار از دید ما ستارهٔ کم‌نورتر جلوی ستارهٔ درخشان‌تر می‌افتد و بخشی از نور را می‌پوشاند؛ در این گرفت اصلی، روشنایی الگول از قدر ظاهری حدود ۲٫۱ به ۳٫۴ می‌رسد و پس از حدود ده ساعت دوباره بالا می‌آید. این تغییر برای چشم غیرمسلح هم آشکار است و آن را به الگوی ستاره‌های دوتایی و ستاره‌های متغیر پیوند می‌دهد.

تاریخچهٔ کشف

تغییر روشنایی الگول را احتمالاً از قدیم می‌دیدند و در سنت‌ها آن را نشان بدشگونی می‌دانستند. جمینیانو مونتانری، ستاره‌شناس ایتالیایی، در سال ۱۶۶۷ آن را به‌طور ثبت‌شده گزارش کرد. جان گودریک، منجم جوان انگلیسی، در سال‌های ۱۷۸۲ و ۱۷۸۳ دورهٔ تغییر را سنجید و پیشنهاد کرد که ستاره‌ای تیره از جلوی آن می‌گذرد؛ فرضیه‌ای که بعدها درست از آب درآمد. الگول در واقع سه‌تایی است؛ ستارهٔ سومی دورتر در مدار بلندتر می‌گردد.

«پارادوکس الگول»

ستارهٔ کم‌نورتر الگول مرحلهٔ تکاملی پیرتری دارد ولی جرمش کمتر است. این در نگاه اول عجیب است، زیرا ستارهٔ پرجرم باید زودتر پیر شود. توضیحش این است که ستارهٔ کم‌جرم‌تر در گذشته جرمی بیش‌تر داشت و بخش بزرگی از آن، به ستارهٔ همدم منتقل شد.

ویژگیمقدار
قدر ظاهری۲٫۱ تا ۳٫۴
دورهٔ تغییرحدود ۲٫۹ روز
فاصلهحدود ۹۰ سال نوری
صورت فلکیبرساوش

پرسش‌های رایج

  1. الگول را چگونه پیدا کنیم؟

    الگول در صورت فلکی برساوش، جنوب‌غربی ستاره‌های اصلی آن است. می‌توان از ذات‌الکرسی به سمت پایین رفت و آن را پیدا کرد.

  2. کم‌نور شدن الگول را چگونه ببینیم؟

    با مقایسهٔ الگول و ستارهٔ مجاورش در طول چند ساعت می‌توان کاهش روشنایی را با چشم دید. زمان‌های دقیق گرفت را جدول‌های ستاره‌شناسی آماتوری می‌دهند.

  3. چرا الگول را «ستارهٔ شیطان» می‌نامند؟

    چون الگول نمادی از سر مدوسا است و تغییر روشنایی‌اش در فرهنگ‌های کهن شوم شمرده می‌شد. نام راس‌الغول هم به همین معنی است.

  4. الگول از ایران دیده می‌شود؟

    بله. الگول از اواخر تابستان تا بهار، به‌ویژه پاییز و زمستان، در آسمان شب ایران بالای افق دیده می‌شود.

منابع

  1. Variable Star Astronomy – Chapter 13 · AAVSO

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از الگول گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین