صورت فلکی برساوش Perseus (constellation)

صورت فلکی برساوش (Perseus) در شمال آسمان، در میان ذات‌الکرسی و صورت فلکی ثور، قرار دارد و راه شیری از میانش می‌گذرد. نام آن از قهرمان اسطوره‌های یونانی گرفته شده است که مدوسا را کشت و آندرومدا را نجات داد. شکل صورت فلکی شبیه مردی است که شمشیر و سر بریدهٔ مدوسا را در دست دارد.

الگول، «ستارهٔ شیطان»

الگول (بتا برساوش) سر مدوسا را نشان می‌دهد و ستاره‌ای متغیر است که هر حدود ۲٫۹ روز، برای چند ساعت، روشنایی‌اش از قدر ۲٫۱ تا ۳٫۴ کم می‌شود. دلیل این تغییر گرفتگی است: دو ستارهٔ تنگ‌هم در مدارشان از جلوی یکدیگر می‌گذرند. نام عربی‌اش «راس‌الغول»، یعنی سر دیو، است. این تغییر را با چشم غیرمسلح هم می‌توان دنبال کرد.

اجرام و بارش شهابی

خوشهٔ دوگانه (NGC 869 و NGC 884) دو خوشهٔ باز زیبا و نزدیک هم است که میان برساوش و ذات‌الکرسی با دوربین دوچشمی چشم‌نواز است. ستارهٔ اصلی برساوش، میرفک (آلفا برساوش)، با قدر ظاهری حدود ۱٫۸ در میان خوشه‌ای از ستاره‌های جوان قرار دارد.

بارش شهابی برساوشی یکی از پرنورترین بارش‌های سال است که در حدود ۲۱ مرداد به اوج می‌رسد و از دنبالهٔ دنباله‌دار سوئیفت–تاتل پدید می‌آید. شهاب‌هایش از جهت صورت فلکی برساوش پراکنده می‌شوند. خوشهٔ کهکشانی برساوش هم با فاصلهٔ حدود ۲۴۰ میلیون سال نوری در این صورت فلکی است.

پرسش‌های رایج

### الگول را چطور پیدا کنیم؟
از ذات‌الکرسی، که شکل W یا M دارد، به سمت پایین تا برساوش بروید. الگول در جنوب‌غربی خط ستاره‌های اصلی برساوش قرار دارد.

### بارش شهابی برساوشی کی دیده می‌شود؟
بارش برساوشی هر سال از اواخر تیر تا اواخر مرداد دیده می‌شود و اوجش حدود ۲۱ مرداد (۱۲ اوت) است. بهترین زمان رصد بعد از نیمه‌شب و در آسمان تاریک است.

### برساوش چرا در آسمان ایران مهم است؟
برساوش در آسمان ایران پیرامون‌قطبی نیست ولی در بیشتر شب‌های سال بالای افق می‌آید و اجرام مهمی چون خوشهٔ دوگانه و الگول دارد، پس از اهداف آسان رصد در آسمان پاییز است.

### کدام اسطوره به برساوش مربوط است؟
در اسطورهٔ یونانی، پرسئوس سر مدوسا را می‌برد، سپس پگاسوس از خونش زاده شد و پرسئوس آندرومدا را از هیولای دریایی نجات داد. چند صورت فلکی همسایه‌اش، یعنی ذات‌الکرسی، آندرومدا و فرس اعظم، به همین داستان مربوط‌اند.